ማቻ ሻይ ምንድነው ?

ማቻ ሻይ ምንድነው (Matcha Tea)?

ማቻ (Matcha) በጥሩ ሁኔታ የተፈጨ አረንጓዴ ሻይ ቅጠል ዱቄት ሲሆን በጃፓን ባህላዊ የሻይ ስነ ስርዓት ውስጥ ለብዙ ዘመናት ጥቅም ላይ ሲውል ቆይቷል። በአሁኑ ጊዜ ግን በዓለም ዙሪያ እንደ ጤናማ መጠጥ እና የበርካታ ምግቦች አካል በመሆን ተወዳጅነትን አግኝቷል።

ማቻ ከመደበኛ አረንጓዴ ሻይ የሚለየው እንዴት ነው?

1. የአብቃቀል ሂደት፡ ቅጠሎቹ ከመሰብሰባቸው ከ20-30 ቀናት በፊት ከፀሐይ ብርሃን ተሰውረው በጥላ ስር ይበቅላሉ። ይህ ሂደት የክሎሮፊል (chlorophyll) እና የ ኤል-ቲያኒን (L-theanine) የተባለውን አሚኖ አሲድ መጠን እንዲጨምር ያደርጋል። ክሎሮፊል ደግሞ ደማቅ አረንጓዴ ቀለሙን ይሰጠዋል፤ ኤል-ቲያኒን ደግሞ ለየት ያለ ጣዕምና የመረጋጋት ስሜት ይሰጣል።
2. አጠቃቀም፡ መደበኛ ሻይ ቅጠሉ በውሃ ውስጥ ተዘፍዝፎ የሚጠጣ ሲሆን ቅጠሉ ይጣላል። ማቻ ግን ቅጠሉ ተፈጭቶ ዱቄት ስለሚሆን ሙሉውን ቅጠል በውሃ ወይም በሌሎች መጠጦች ውስጥ በመቀላቀል እንጠጣዋለን። በዚህም ምክንያት ከመደበኛ አረንጓዴ ሻይ ይልቅ እጅግ በጣም ከፍተኛ መጠን ያለው ንጥረ ነገር እና አንቲኦክሲደንትስ (Antioxidants) እናገኛለን።

ማቻ ሻይ በአሁኑ ሰዓት ተወዳጅ የሆነው በዋነኛነት ለጤና የሚሰጣቸው ጥቅሞች፣ እንዲሁም ከቡና በተለየ መልኩ የሚሰጠው የዘላቂ ጉልበት (Sustained Energy) ስሜት ነው። 

የማቻ ሻይ ዋና ዋና የጤና ጥቅሞች

ማቻ በውስጡ በያዛቸው ከፍተኛ የፀረ-ኦክሲደንት (Antioxidant) ውህዶች አማካኝነት የሚከተሉትን የጤና ጥቅሞች ይሰጣል።

1. በፀረ-ኦክሲደንትስ የበለጸገ

ማቻ ከማንኛውም ሻይ በበለጠ የፀረ-ኦክሲደንትስ ምንጭ ነው።

•  አንቲኦክሲደንትስ በሰውነት ውስጥ ያሉ ጎጂ የሆኑ ነፃ ራዲካሎችን (Free Radicals) በመዋጋት የሕዋስ መጎዳትን እና እርጅናን ይከላከላሉ።
• የበሽታ መከላከል አቅም:   እብጠትን (inflammation) በመቀነስ እና በሽታ የመከላከል ስርዓትን በማጠናከር ለልብ እና ለካንሰር ተጋላጭነትን ሊቀንስ እንደሚችል ጥናቶች ያመለክታሉ።

2. የአእምሮ ንቃት እና መረጋጋት

ማቻ በውስጡ ሁለት ጠቃሚ ውህዶችን አጣምሮ ይዟል፡ ካፌይን እና ኤል-ቲያኒን።

• ንቃት እና ትኩረት: ካፌይን ንቃትን ሲጨምር፣ ኤል-ቲያኒን ደግሞ የአንጎልን የአልፋ ሞገዶች (Alpha Waves) እንዲጨምር ያደርጋል፣ ይህም የመረጋጋት እና የትኩረት ስሜት ይፈጥራል።
• ጉልበት: ይህ ጥምረት ከቡና በተለየ መልኩ  ዘና ያለና ረጅም ጊዜ የሚቆይ ንቃትን ይሰጣል። 
•  ጭንቀትንና ውጥረትን ለመቀነስ ይረዳል።

3. ለልብ ጤና እና ሜታቦሊዝም ድጋፍ

• የኮሌስትሮል መጠን: ማቻ በውስጡ  "መጥፎ" (LDL) ኮሌስትሮልን በመቀነስ እና አጠቃላይ የልብና የደም ዝውውር ጤንነትን በማሻሻል ለልብ ሕመም ተጋላጭነትን ሊቀንስ እንደሚችል አንዳንድ ጥናቶች ይጠቁማሉ።
• ክብደት መቆጣጠር:  ሜታቦሊዝምን (Metabolism) በማሳደግ እና ስብን የማቃጠል ሂደትን (Fat Oxidation) በማፋጠን ክብደት ለመቀነስ ለሚረዱ ሰዎች ተጨማሪ ድጋፍ ይሰጣል።

4. የጉበት ጤና እና የሰውነት ማፅዳት (Detoxification)

• ጉበትን መርዳት፡ አንዳንድ ጥናቶች እንደሚያሳዩት በአረንጓዴ ሻይ ውስጥ ያሉ ውህዶች የጉበት ኢንዛይሞችን በመቀነስ እና ከጉበት በሽታዎች የመከላከል አቅምን በመጨመር የጉበትን ጤንነት ለመጠበቅ ሊረዱ ይችላሉ።
• ክሎሮፊል፡ ማቻ በከፍተኛ መጠን በያዘው ክሎሮፊል አማካኝነት የሰውነትን መርዝ የማስወገድ (Detoxification) ተፈጥሯዊ ሂደት እንዲረዳ አስተዋጽኦ ያደርጋል።

5. የምግብ መፈጨት እና የአንጀት ጤና

•  ማቻ  በአንጀት ውስጥ ያሉ ጤናማ ባክቴሪያዎች እንዲያድጉ በመርዳት አጠቃላይ የምግብ መፈጨት ስርዓትን ሊያሻሽል ይችላል።

ማሳሰቢያ

ምንም እንኳን ማቻ ሻይ ከፍተኛ የጤና ጥቅሞች ቢኖረውም፣ ከመጠን በላይ መጠጣት የለብንም። ማቻ ካፌይን ስላለው ከልክ በላይ መውሰድ  ሰዎች ላይ እንቅልፍ ማጣት፣ መነጫነጭ ወይም የሆድ ህመም ሊያስከትል ይችላል። በቀን ከ1 እስከ 3 ኩባያ መጠጣት ለብዙ ሰዎች ተመጣጣኝ እና አስተማማኝ መጠን ነው።