ጠባሳ ይታከማል?

ጠባሳ ይታከማል?

ጠባሳ ሰውነታችን ተፈጥሮአዊ በሆነ መልኩ የተጎዳን ቆዳ የሚተካበት ዘዴ ነው።ጠባሳ ቁስል ወይም የሰውነት ጉዳት ከዳነ በኋላ በቆዳው ላይ ያለ ምልክት ነው። ጠባሳን ሙሉ ለሙሉ  ማስወገድ አይቻልም ነገር ግን ብዙ ጊዜ በሂደት ይጠፋል። ይህ እስከ 2 ዓመት ወይም ከዚያ በላይ ሊወስድ ይችላል፣ ነገር ግን በፍጥነት እንዲድን ወይም ለማደብዘዝ ማድረግ የምንችላቸው አንዳንድ ነገሮች አሉ።

ጠባሳ እንዴት ይፈጠራል ?

• ጠባሳ በተለያየ ምክንያት የሚፈጠር ሲሆን  ከእነዚህም መሀል ፦ከአደጋ ፣ ከቃጠሎ ፣ከቀዶ ህክምና በኋላ እንዲሁም የቆዳ ኢንፌክሽንን ተከትሎ ሊከሰት ይችላል።
• ጠባሳ የተለያየ አይነት ገጽታ ሊኖራቸው ይችላል ከእነዚህም ውስጥ፦ አበጥ ያለ ፣ ጎድጎድ ያለ ፣ ለጥ ያለ (flat) ሊሆን ይችላል።

የጠባሳ አይነቶች ?

ጠባሳዎች እንደ ሮዝ, ቀይ, ወይን ጠጅ, ነጭ, ቡናማ, የቆዳ ቀለም ወይም በዙሪያው ካለው ቆዳ የበለጠ ጥቁር ሊሆኑ ይችላሉ፣ እንዲሁም ማሳከክ, ህመም ወይም የማይመች ሊሆኑ ይችላሉ።

የተለያየ  የጠባሳ አይነት አለ፡-

1, ስስ መስመር ጠባሳ ፡ ለመጀመሪያ አካባቢ በትንሹ ሊያብጥ  ይችላል፣ ነገር ግን ያለ ህክምና በጊዜ ሂደት ጠፍጣፋ እየሆነ እና ያለ ህክምና ይደበዝዟል።

2, Atrophic ጠባሳ ፡ በቆዳው ላይ ጥልቅ የሆነ ትንሽ ቀዳዳ ወይም ጥልቅ የሆነ ቀዳዳ የሚመስል ወይም ትልቅ እና ትንሽ የጠለቀ ምልክት ሊኖረው  ይችላል። ብዙውን ጊዜ ይህ አይነት የጠባሳ አይነት ከብጉር ወይም ጉድፍ በሽታ ከተከሰተ በኋላ ይከሰታል።

3, Hypertrophic Scar: አበጥ እና ቀላ ያለ ጠባሳ ሲሆን አደጋ በደረሰበት የቆዳችን ክፍል ተወስኖ የሚቀር ነው ፣ ቆዳችን ላይ አደጋ በደረሰ በ ሳምንታት ውስጥ ሊከሰት ይችላል። ጠባሳው ያለበት ቦታ የማይመች ወይም ለመንቀሳቀስ አስቸጋሪ ሊሆን ይችላል። ብዙውን ጊዜ እየደበዘዘ እና በጊዜ ሂደት ቀስ እያለ በራሱ (ተፈጥሮአዊ ) በሆነ መንገድ እየተሻሻለ ሊመጣ ይችላል።

4, keloid scar :  ብዙውን ጊዜ ከፍ ያለ ፣ ጠንካራ እና ለስላሳ ፣ መጠኑ ከመጀመሪያው ቁስሉ የበለጠ ትልቅ ይሆናል ፣ እና ጠባሳው ያለበት ቦታ የማይመች ወይም ለመንቀሳቀስ አስቸጋሪ ሊሆን ይችላል ። ክብ የመሰለ፣የተለያየ ቅርጽ ያለው ሲሆን አብዛኛውን ጊዜ ደረት ላይ፣ጆሮ ላይ የ ጆሮ ጌጥ የሚንጠለጠልበት (ear lobe) እንዲሁም ጀርባ ላይ ይከሰታል። ብዙውን ጊዜ ህክምና ካልተደረግበት በመጠን አይቀንስም ወይም አይደበዝዝም። 

5, Contracture scar፡ በጣም ጥብቅ ያለ ስሜት ያለው  እና ጠባሳው ያለበት ቦታ ለመንቀሳቀስ እጅጉን አስቸጋሪ ሲሆን  ህመም ያለውም  ሊሆን ይችላል። ብዙውን ጊዜ የሚከሰተው በአገባቡ ያልታከመ ከባድ ቃጠሎ በኋላ እና በመገጣጠሚያ አካባቢ የተከሰተ ቃጠሎ ካለ ነው። 

ጠባሳ (scar) እንዴት ይታከማል?

• ጠቅለል አድርጎ ለመግለጽ የጠባሳ ህክምና ለእይታ የሚያስቀይመውን ጠበሳ (unsightly scar) የተሻለ እይታ እንዲኖረው ማድረግ ሲሆን ነገርግን ሙሉ በ ሙሉ ማጥፋት አይቻልም።
• ጠባሳ በተለያዩ ነገሮች የሚታከም ሲሆን ከእነዚህ ዉስጥ:

-silicone gel (ጠባሳ ላይ የሚለጠፍ) የሲሊኮን ጠባሳ ጄል ታዋቂ፣ በጥናት  የተረጋገጠ የቆዳ ህክምና ሲሆን ይህም ጠባሳን የሚከላከል፣ ለቆዳ እርጥበት የሚሰጥ፣ የኮላጅንን ምርት በመቆጣጠር መጨመር እና ማፋፋት ፣ ጠባሳን ለማለስለስ እና ለማቅለል የሚረዳ ነው። ቀጭን ፣ ጥርት ያለ ሽፋን ፣ ቁስሎች ከተጠረጉ በኋላ ደረቅ ቆዳን ለማፅዳት ፣ በቀዶ ጥገና ፣በቃጠሎ፣ ለብጉር እና ለኬሎይድ ጠባሳዎች  ውጤታማ ናቸው ። የጠባሳን ቀለም ፣ መጠን  እና ሸካራነት ያሻሽላል ፣ ማሳከክን ያስወግዳል እና አዲስ ጠባሳዎችን ይከላከላል ፣ ውጤቱም በሳምንታት ወይም በወር ውስጥ ይታያል።

-Scar camouflage (ጠባሳ ያለበት ቦታ መሸፈን) Scar camouflage የቆዳ ቀለምን የሚመስሉ ኬሚካሎችን  ወደ ጠባሳዎች ያስገባል። ጠባሳው ከቀሪው ቆዳዎ ጋር አንድ አይነት ቀለም እንዲኖረው ማድረግ ጠባሳው እንዳይታይ ያደርጋል በመሰረቱ የህክምና ንቅሳት ነው - ይህም ጠባሰው ለማየት በጣም አስቸጋሪ ያደርጋቸዋል።

-steroid injection (ስቴሮይድ ጠባሳ ያለበት ቦታ በ መውጋት) የ corticosteroid ውህድ  ወደ ጠባሳው ውስጥ እንዲገባ ይደረጋል, እዚያም የ collagen ፋይበርን ለመስበር እና ወፍራም የጠባሳ ሕብረ ሕዋሳትን መጠን ይቀንሳል። ምንም እንኳን ይህ ሂደት ብዙ ሳምንታት ሊወስድ ቢችልም  የጠባሳውን ገጽታ ለመቀነስ ቀላል እና አማራጭ መንገድ ነው።

-laser (የጨረር ህክምና)  የጨረር ቴራፒ ጠባሳዎችን ለማስወገድ እና የኮላጅን ምርትን ለማነቃቃት ኃይለኛ የብርሃን የሞገድ ርዝመቶችን ይጠቀማል። ከተደጋገሙ በኋላ ይህ ዓይነቱ ህክምና ከጊዜ ወደ ጊዜ የጠቆሩ ወይም ቀለም የቀየሩ  ጠባሳዎችን ማከምይችላል።  ከአመታት በፊት የነበሩ አስቸጋሪ ጠባሳዎችን ለማከም እና ውጤታማ በሆነ መንገድ ለመቀነስ ሌዘር ቴራፒ ምርጥ አማራጭ ሊሆን ይችላል።

-surgery (ቀዶ ህክምና) የጠባሳ ቀዶ ጥገና (Z-plasty, flaps, grafts) ያሉ ቴክኒኮችን በመጠቀም የጠባሳውን ገጽታ ለመቀነስ እና ቁስሉን፣ ቀለሙን ወይም ቅርጹን በመቀየር እይታውን ለማሻሻል ያለመ የህክምና አይነት ሲሆን ጠባሳን  ሙሉ በሙሉ መወገድ ባይቻልም በምትኩ አዲስ እና ብዙም የማይታዩ ጠባሳዎች መፍጠር ነው።

ጠባሳ ካለብዎት ማድረግ የሚችሏቸው ነገሮች

አብዛኛዎቹ ጠባሳዎች እንዲድኑ እና እንዴት እንደሚመስሉ ለማሻሻል እንዲረዷቸው በራስዎ ማድረግ የሚችሏቸው አንዳንድ ነገሮች አሉ።

            እነሱም ፦ 

• ጠባሳዎን በውሃ ላይ በተመረኮዘ ክሬም (እንደ የውሃ ክሬም ወይም E45 ክሬም) በቀን ለጥቂት ጊዜ ቢያንስ ለ10 ደቂቃዎች በቀን ውስጥ ለሆነ ያህል ጊዜ ማሸት(  ቢያንስ በቀን ሶስቴ)  ። እዚህ ጋር ማስተዋል ያለብዎት ነገር  ቁስሉ ሙሉ በሙሉ ከተዳከመ ብቻ ጠባሳዎን ማሸት ያለብዎት። 

• ቢያንስ ጠባሳው ከተፈጠረ ለ 1 አመት በፀሀይ ውስጥ በሚሆኑበት ጊዜ ጠባሳዎን ለመሸፈን ይሞክሩ። የጸሃይ ጨረርን የሚሸፍኑ ልብሶችን ይልበሱ ወይም በላዩ ላይ የቁስል መሸፈኛ ያድርጉ። 

• በጠባሳዎ ላይ 30 ወይም ከዚያ በላይ የሆነ የፀሐይ መከላከያ (SPF) ያለው የፀሐይ መከላከያ ይጠቀሙ

ጠባሳ ለመለየት እና ለመተንበይ አስቸጋሪ ቢሆንም ጠባሳን ለማስወገድ የሚረዱ ተፈጥሯዊ መፍትሄዎች አሉ።

ጠባሳን ለማስወገድ የቤት ውስጥ የሚሰሩ መፍትሄዎች

በሰውነትዎ ላይ ጠባሳዎችን ወይም ያልተፈለጉ ምልክቶችን ለማዳን ይቻላል። ያለ ቀዶ ጥገና ወይም ሌሎች የህክምና አማራጮች በተፈጥሯዊ ነገሮች ጠባሳዎችን ለመፈወስ እየሞከሩ ከሆነ በቤትዎ ውስጥ ሆነው ሊያከናውኗቸው የሚችሏቸውን እነዚህን ቀላል መንገዶች ይመልከቱ፡-

ሬት (Aloe Vera) : አንድ  የ aloe ወይም የሬት  ቅጠል ወይም ጄል መግዛት አቅራቢያዎ ካለ ገበያ ማግኘት  ይችላሉ። ሳይጫኑ በቀላሉ ክብ እንቅስቃሴ ጠባሳው ላይ እና አካባቢ  በቀን ሁለት ጊዜ የሬት  ጄል በጠባሳዎች ላይ የቀቡት። ከ 30 ደቂቃዎች በኋላ ጄልዎን በቀዝቃዛ ውሃ ያጠቡ ። ይህንን ልምምድ ጠዋት እና ማታ ለቀናት የጠባሳውን መጠን እና ቀለም  ለማሻሻል ይደጋግሙት። 

ቫይታሚን ኢ፡ የቫይታሚን ኢ እንክብል ወይንም ካፕሱልን በጠባሳ ላይ ያፍስሱ ከዛም ለጥቂት ደቂቃዎች ቦታውን ማሸት። ይህን አሰራር በቀን ብዙ ጊዜ ይደጋግሙት። 

አፕል የተዘጋጀ ኮምጣጤ (ACV) ፡-  ጥቂት የሾርባ ማንኪያ የተጣራ ውሃ ከአንድ የሾርባ ማንኪያ የአፕል ኮምጣጤ ጋር በማዋሃድ ውህድ  ይስሩ። የጥጥ ኳስ ወደ ውህዱ ውስጥ ይንከሩት እና ጠባሳዎ ላይ ያስቀምጡት።የጥጥ ኳሱን እንዳይንቀሳቀስ በቁስል ፕላስተር  ወይም በሕክምና ቴፕ ይሸፍኑ። ከጥቂት ደቂቃዎች በኋላ የተቀቡትን ውህድ ይጠቡት እና ቆዳውን በቫዝሊን ወይንም እርጥበትን መያዝ የሚችሉ የቆዳ ቅባት ወይንም ክሬሞች ይቀቡት ። 

ማር: ማርን በጠባሳው ላይ ይቀቡ እና በቁስል ፕላስተር  ይሸፍኑ። ጠዋት ላይ ከጠባሳው ላይ ማሩን ይጠቡ እና ማታ ይድገሙት። 

የኮኮናት ዘይት፡- የኮኮናት ዘይቱን በትንሹ በማሞቅ ይቀልጣል። ለ 10 ደቂቃዎች ጠባሳውን በዘይቱ ማሸት እና ማጠብ። 

ሎሚ፡- የሎሚ ጭማቂ በጨርቅ ጠባሳው ላይ ያስቀምጡ። ይህ ከመታጠብዎ በፊት ለጥቂት ደቂቃዎች በቆዳው ላይ ይቀመጥ።  የጭማቂው አሲዳማ ባህሪያት በቆዳው ላይ የሞቱ የቆዳ ህዋሶችን ለማስወገድ ይረዳሉ እና ቀስ በቀስ የጠባሳውን ገጽታ ያቀልሉ እና አጠቃላይ የቆዳ ቀለምን ያሻሽላል።

ውሃ መጠጣት፡-   ብዙ ውሃ መጠጣት ለስውነት  እርጥበት እና ጤናማ ቆዳን ያበረታታል። እነዚህን የቤት ውስጥ መፍትሄዎች ሲያደርጉ ጠባሳዎን ለመፈወስ ለመርዳት በየቀኑ በቂ ውሃ መጠጣትዎን ያረጋግጡ።

ሰዎች ስለእርስዎ የሚያስተውሉት የመጀመሪያው ነገር ቆዳዎ ሊሆን ይችላል። ጤናማ ቆዳ ሚዛናዊ እና ንቁ የአኗኗር ዘይቤን ያመለክታል, ይህም ወጣት ሊያስመስልዎት ያችላል። መልክዎን ለመጠበቅ እና በራስ የመተማመን ስሜት እንዲሰማዎት ቆዳዎን መጠበቅ በጣም አስፈላጊ ቅድሚያ የሚሰጠው ጉዳይ ነው።