የኩላሊት ካንሰር

  የኩላሊት ካንሰር

ካንሰር የሚጀምረው በኩላሊት ውስጥ ያሉ ሴሎች ከቁጥጥር ውጪ ማደግ ሲጀምሩ ነው። ኩላሊቶቻችን በሰውነታችን ውስጥ ያለውን ደም የማጣራት፣ ቆሻሻን የማስወገድ እና ሽንት የማምረት ከፍተኛ ኃላፊነት ያለባቸው አካላት ናቸው።

የኩላሊት ካንሰር ስርጭት እና ስታቲስቲክስ

የኩላሊት ካንሰር በዓለም አቀፍ ደረጃ በብዛት ከሚከሰቱ የካንሰር አይነቶች ውስጥ በ 14ኛ ደረጃ ላይ ይገኛል። በአሜሪካ ደግሞ ለወንዶችም ለሴቶችም በብዛት ከሚታዩ 10 ቀዳሚ ካንሰሮች አንዱ ሲሆን፣ አጠቃላይ ከሚከሰቱ የካንሰር አይነቶች ውስጥ ከ 3-4% የሚሆነውን ድርሻ ይይዛል።የኩላሊት ካንሰር በአሜሪካ ውስጥ ከሚታዩ ጠቅላላ የካንሰር አይነቶች ውስጥ 3.7% ያህሉን ይይዛል። በየዓመቱ ከ 62,000 በላይ አሜሪካውያን በኩላሊት ካንሰር ይያዛሉ።

የኩላሊት ካንሰር ተጋላጭነት (Demographics)

የኩላሊት ካንሰር በብዛት የሚታየው በዕድሜ በገፉ ሰዎች ላይ ሲሆን፣ በተለይም ዕድሜያቸው ከ 65 እስከ 74 ባሉ ሰዎች መካከል በጣም የተለመደ ነው።  

• የጾታ ልዩነት፦ ወንዶች ከሴቶች ይልቅ በኩላሊት ካንሰር የመያዝ ዕድላቸው በሁለት እጥፍ ይበልጣል።
• የዘር ተጋላጭነት፦ ካንሰሩ በአሜሪካ ተወላጆች (Native Americans) እና በጥቁር ሕዝቦች (Black populations) ዘንድ በብዛት ይታያል።

የኩላሊት ካንሰር በሕፃናት ላይ (Wilms Tumor)

በሕፃናት ላይ የኩላሊት ካንሰር የመከሰት ዕድሉ በጣም አነስተኛ ነው። ሆኖም ግን፣ በየዓመቱ በአሜሪካ ውስጥ ከ 500 እስከ 600 የሚሆኑ ሕፃናት በዊልምስ ቲዩመር (Wilms tumor) ይያዛሉ።  

ዊልምስ ቲዩመር በአብዛኛው ከ 3 እስከ 4 ዓመት ባሉ ሕፃናት ላይ የሚታይ የኩላሊት ካንሰር ዓይነት ሲሆን፣ በአሁኑ ጊዜ ባለው የሕክምና እድገት አብዛኞቹ ሕፃናት በተሳካ ሁኔታ ሊድኑ ይችላሉ።

ዋና ዋና የኩላሊት ካንሰር ዓይነቶች ማነፃፀሪያ

በብዛት እነማንን ያጠቃል?

• ዕድሜ፦ አብዛኛውን ጊዜ በዕድሜ በገፉ ሰዎች ላይ የሚታይ ሲሆን፣ አማካይ ዕድሜው 64 ዓመት ነው።
• ጾታ፦ ከሴቶች ይልቅ በወንዶች ላይ የመከሰት ዕድሉ ከፍተኛ ነው።  
• ተጋላጭነት፦ የተወሰኑ የአደጋ መንስኤዎች (Risk Factors) ባሏቸው ሰዎች ላይ በብዛት ይታያል።

የኩላሊት ካንሰር ዓይነቶች

የኩላሊት ካንሰር ዓይነቶች እንደየመነሻ ቦታቸው እና እንደሚያጠቁት የሴል ዓይነት ይለያያሉ። ዋና ዋናዎቹ የኩላሊት ካንሰር ዓይነቶች በአማርኛ እንደሚከተለው ቀርበዋል፦

1. ሬናል ሴል ካርሲኖማ (Renal Cell Carcinoma - RCC)

ይህ በአዋቂዎች ላይ በጣም የተለመደው የኩላሊት ካንሰር ዓይነት ሲሆን፣ ከጠቅላላው የኩላሊት ካንሰር ተጠቂዎች 85% የሚሆነውን ድርሻ ይይዛል።  

• መነሻው፦ ካንሰሩ የሚጀምረው በኩላሊት ውስጥ ያሉ ንጥረ ነገሮችን እና ፈሳሾችን ወደ ደም በሚመልሱት ጥቃቅን ቱቦዎች (tubules) ውስጥ ነው።
• ባህሪው፦ አብዛኛውን ጊዜ በአንድ ኩላሊት ላይ እንደ አንድ እብጠት (tumor) ይጀምራል፤ ነገር ግን በሁለቱም ኩላሊቶች ላይ ሊከሰት ይችላል።
• ንዑስ ዓይነት፦ ከሁሉም የ RCC ዓይነቶች መካከል ክሊር ሴል ሬናል ሴል ካርሲኖማ (ccRCC) የተባለው በብዛት የሚታይ ነው።

2. ትራንዚሽናል ሴል ካንሰር (Transitional Cell Cancer)

ይህ ካንሰር ከጠቅላላው የኩላሊት ካንሰር ተጠቂዎች ከ 6% እስከ 7% የሚሆነውን ድርሻ ይይዛል።

• መነሻው፦ ካንሰሩ የሚጀምረው ኩላሊት ከሽንት ቧንቧ (ureter) ጋር በሚገናኝበት ሬናል ፔልቪስ (renal pelvis) በተባለው አካባቢ ነው።
• ስርጭቱ፦ ይህ ዓይነቱ ካንሰር በሽንት ቧንቧዎች ወይም በሽንት ከረጢት (bladder) ላይም ሊከሰት ይችላል።

3. ሬናል ሳርኮማ (Renal Sarcoma)

ይህ በጣም አነስተኛ ተከታይ ያለው የኩላሊት ካንሰር ዓይነት ሲሆን፣ የሚከሰተውም በ 1% ታካሚዎች ላይ ብቻ ነው።

• መነሻው፦ የሚጀምረው በኩላሊት ውስጥ ባሉ ተያያዥ ቲሹዎች (connective tissues) ላይ ነው።
• አደጋው፦ በአግባቡ ካልታከመ ወደ አቅራቢያ አካላት እና አጥንቶች የመስፋፋት እድሉ ከፍተኛ ነው።

4. ዊልምስ ቲዩመር (Wilms Tumor)

ይህ በሕፃናት ላይ በጣም የተለመደው የኩላሊት ካንሰር ዓይነት ነው።

• መጠን፦ በአጠቃላይ ከሚታዩ የኩላሊት ካንሰሮች ውስጥ 5% የሚሆነውን ይይዛል።
• ተገቢነት፦ በአብዛኛው ከ 5 ዓመት በታች ባሉ ሕፃናት ላይ የሚታይ ሲሆን፣ ፈጣን ሕክምና ከተገኘ የመዳን እድሉ ከፍተኛ ነው።

ምልክቶች (Symptoms)

የኩላሊት ካንሰር በመጀመሪያዎቹ ደረጃዎች ላይ ምንም ዓይነት የሚታይ ምልክት ላይኖረው ይችላል። ነገር ግን እብጠቱ (tumor) እያደገ ሲሄድ ምልክቶች መታየት ይጀምራሉ። በዚህ ምክንያት፣ የኩላሊት ካንሰር በአብዛኛው ሳይታወቅ ቆይቶ ምርመራ የሚደረገው ካንሰሩ ወደ ሌሎች የሰውነት ክፍሎች መሰራጨት ከጀመረ በኋላ ነው።

ካንሰሩ እያደገ ሲሄድ ግን የሚከተሉት ምልክቶች ሊታዩ ይችላሉ፦

• በሽንት ውስጥ ደም መታየት (ሽንት ቀይ ወይም ቡናማ መሆን)።
• ከጎን ወይም በጀርባ በኩል የማይጠፋ ህመም።
• በሆድ አካባቢ የሚሰማ እብጠት ወይም ጥንካሬ።
• ምክንያቱ ያልታወቀ የክብደት መቀነስ እና የምግብ ፍላጎት ማጣት።
• ከፍተኛ የድካም ስሜት እና ትኩሳት።

አደጋ የሚያስከትሉ ሁኔታዎች (Risk Factors)

የኩላሊት ካንሰር ትክክለኛ መንስኤ በውል ባይታወቅም፣ ለበሽታው የመጋለጥ እድልን የሚጨምሩ የተወሰኑ ሁኔታዎች (Risk Factors) አሉ። እነዚህም የሚከተሉትን ያካትታ

1. ማጨስ (Smoking) ፤ የሚያጥሱ ሰዎች ለኩላሊት ካንሰር የመጋለጥ እድላቸው ከፍተኛ ነው። በተጨማሪም፣ አንድ ሰው ለረጅም ጊዜ ባጨሰ ቁጥር ለአደጋ የመጋለጥ እድሉም እየጨመረ ይሄዳል።   
2. ከመጠን ያለፈ ውፍረት (Obesity)፤ ከመጠን ያለፈ ውፍረትለኩላሊት ካንሰር ዋነኛ አደጋ ነው። በአጠቃላይ፣ የአንድ ሰው የሰውነት ክብደት በጨመረ ቁጥር ለካንሰሩ የመጋለጥ እድሉ እየከፋ ይሄዳል።
3. ከፍተኛ የደም ግፊት (High blood pressure) ፤ ሀይፐርቴንሽን (Hypertension) ተብሎም የሚጠራው ከፍተኛ የደም ግፊት፣ ከኩላሊት ካንሰር የመጋለጥ እድል ጋር ቀጥተኛ ግንኙነት እንዳለው ጥናቶች ያሳያሉ። 
4. የቤተሰብ ታሪክ (Family history) ፤ በቤተሰባቸው ውስጥ የኩላሊት ካንሰር ተጠቂ ያለባቸው ሰዎች፣ በራሳቸው ላይም ካንሰሩ የመከሰት እድሉ ከፍ ያለ ሊሆን ይችላል።
5. የጨረር ሕክምና (Radiation therapy) ፤ በመራቢያ አካላት (reproductive organs) ላይ ለደረሰ ካንሰር በጨረር ሕክምና የታከሙ ሴቶች፣ ለኩላሊት ካንሰር የመጋለጥ እድላቸው በትንሹ ሊጨምር ይችላል።
6. የዘረ መል ለውጦች (Gene mutations) ፤ ዘረ መል የሴሎችን ተግባር የሚቆጣጠሩ መመሪያዎችን ይይዛሉ። በተወሰኑ ጂኖች ላይ የሚፈጠር ለውጥ ወይም ሚውቴሽን የኩላሊት ካንሰር የመያዝ እድልን ሊጨምር ይችላል።
7. የረጅም ጊዜ የኩላሊት እጥበት (Long-term dialysis) ፤ ዳያሊሲስ (Dialysis) ማለት የሰው ኩላሊት በትክክል መሥራት ሲያቆም ደምን በልዩ መሣሪያ የማጣራት ሂደት ነው። ለረጅም ጊዜ የኩላሊት እጥበት ሲያደርጉ የቆዩ ሰዎች ለካንሰሩ የመጋለጥ እድላቸው ሊጨምር ይችላል።

የኩላሊት ካንሰር እንዴት ይታወቃል?

የኩላሊት ካንሰር ምልክቶች ካሉብዎት፣ የጤና ባለሙያዎ ሙሉ የሕክምና ታሪክዎን ይጠይቃሉ እንዲሁም የአካል ምርመራ ያደርጋሉ። በተጨማሪም ካንሰሩን ለመለየት እና ሁኔታውን ለመገምገም የሚረዱ የሚከተሉትን ምርመራዎች ሊያዝዙ ይችላሉ፦

የሽንት ምርመራ (Urinalysis) ፤ በሽንትዎ ውስጥ ደም መኖሩን ለማረጋገጥ ናሙና ይወሰዳል። በዓይን የማይታዩ በጣም ጥቃቅን የደም ጠብታዎች እንኳ በዚህ ምርመራ ሊታወቁ ይችላሉ።

የደም ምርመራ (Blood tests) ፤ እነዚህ ምርመራዎች የተለያዩ የደም ሴሎችን ብዛት እና በሰውነትዎ ውስጥ ያሉ ኤሌክትሮላይቶችን (electrolytes) ይመረምራሉ። የደም ምርመራው የቀይ የደም ሴሎች እጥረት (አኒሚያ) መኖሩን ወይም የኩላሊት ሥራ መጓደልን (የክሬአቲኒን/Creatinine መጠንን በማየት) ሊያሳይ ይችላል።

ሲቲ ስካን (CT scan) ፤ ይህ በኮምፒውተር የታገዘ ልዩ የራጅ (X-ray) ምርመራ ሲሆን፣ የሰውነትዎን ውስጣዊ ክፍል በዝርዝር የሚያሳዩ ምስሎችን ይፈጥራል። ይህ ምርመራ ብዙ ጊዜ በደም ሥር በሚሰጥ ቀለም (Dye) የታገዘ ነው። 

ማሳሰቢያ፦ የኩላሊት ሥራቸው የተጓደለ ሰዎች ይህንን ቀለም መውሰድ ላይችሉ ይችላሉ።

ኤም አር አይ (MRI) ፤ ትላልቅ ማግኔቶችን፣ የራዲዮ ሞገዶችን እና ኮምፒውተርን በመጠቀም የሰውነትዎን ውስጣዊ ክፍል ምስል የሚያወጣ ምርመራ ነው።

አልትራሳውንድ (Ultrasound) ፤ ከፍተኛ የድምፅ ሞገዶችን በመጠቀም በስክሪን ላይ የሚታይ ምስል የሚፈጥር ምርመራ ነው። ይህ ምርመራ ከጤናማ ቲሹ የተለየ ዴንሲቲ (density) ያላቸውን እብጠቶች (tumors) ለመለየት በጣም ጠቃሚ ነው።

ባዮፕሲ (Renal mass biopsy) ፤ በዚህ ሂደት ውስጥ ቀጭን መርፌ ወደ እብጠቱ ውስጥ በማስገባት ትንሽ የቲሹ ናሙና ይወሰዳል። የፓቶሎጂ ባለሙያ (Pathologist) ናሙናውን በማይክሮስኮፕ በማየት የካንሰር ሴሎች መኖራቸውን ያረጋግጣል። ማሳሰቢያ፦ ለኩላሊት ካንሰር የሚደረጉ ባዮፕሲዎች ሁልጊዜ አስተማማኝ ስላልሆኑ፣ የጤና ባለሙያዎ ይህንን ምርመራ ሊመክሩም ወይም ላይመክሩም ይችላሉ።

የኩላሊት ካንሰር ደረጃዎች (Stages of Kidney Cancer)

ለኩላሊት ካንሰር ደረጃ አወጣጥ (Staging) የሚረዱትን ዋና ዋና ነጥቦች በትክክል ጠቅሰዋል። የሕክምና ባለሙያዎች የካንሰሩን ደረጃ ለመወሰን የሚጠቀሙባቸውን ዝርዝር መረጃዎች በሚከተለው መልኩ በግልጽ ማየት ይቻላል፦

የካንሰር ደረጃን ለመወሰን የሚረዱ መስፈርቶች

የካንሰር ደረጃ የሚወሰነው በ TNM ሥርዓት ላይ ተመስርቶ ነው፦

• T (Tumor): የዋናው ቲዩመር (ዕጢ) መጠን ምን ያህል ነው? የትስ ይገኛል?
• N (Nodes): ካንሰሩ በአቅራቢያው ወደሚገኙ የሊምፍ ኖዶች (የሰውነት መከላከያ ማጣሪያዎች) ተሰራጭቷል?
• M (Metastasis): ካንሰሩ ወደ ራቅ ያሉ የሰውነት ክፍሎች (እንደ ሳንባ፣ አጥንት ወይም ጉበት) ተሰራጭቷል?

ደረጃውን ለማወቅ የሚደረጉ ምርመራዎች

ሐኪምዎ የካንሰሩን ስርጭት ለማወቅ የሚከተሉትን የላቁ የምርመራ ዓይነቶች ይጠቀማል፦

1. የሲቲ ስካን (CT Scan): የኩላሊቱን እና በአቅራቢያ ያሉ አካላትን ዝርዝር ምስል ለማየት።
2. የኤም አር አይ (MRI): ካንሰሩ ወደ ዋና ዋና የደም ሥሮች መግባቱን ለማረጋገጥ በጣም ጠቃሚ ነው።
3. ባዮፕሲ (Biopsy): ከዕጢው ላይ ጥቂት ህብረ ህዋስ በመውሰድ የሴሎቹን አይነት እና ጠባይ (Grade) በአጉሊ መነጽር ለማየት።
4. የደምና የሽንት ምርመራ: ኩላሊቱ ምን ያህል እየሰራ እንደሆነ ለማወቅ።

ለምን ደረጃውን ማወቅ ያስፈልጋል?

የካንሰሩን ደረጃ በትክክል ማወቅ ለሚከተሉት ነገሮች ወሳኝ ነው፦

• ትክክለኛውን የሕክምና ዓይነት ለመምረጥ፦ (ለምሳሌ፦ ቀዶ ጥገና ብቻ ወይስ ከሌሎች መድኃኒቶች ጋር?)
• የበሽታውን የወደፊት ሁኔታ ለመገመት (Prognosis): ሕክምናው ምን ያህል ውጤታማ ሊሆን እንደሚችል ለመረዳት።
• ክሊኒካዊ ጥናቶች፦ በምርምር ላይ ያሉ አዳዲስ ሕክምናዎች ለታካሚው የሚሆኑ መሆናቸውን ለመወሰን።

የኩላሊት ካንሰር ደረጃዎች በበሽታው ስርጭት እና በቲዩመሩ (tumor) መጠን ላይ ተመስርተው በአራት ዋና ዋና ክፍሎች ይከፈላሉ።

የኩላሊት ካንሰር ደረጃዎች ዝርዝር መግለጫ ፦

ደረጃ 1 (Stage I)

• መጠን፦ የቲዩመሩ መጠን 7 ሴንቲ ሜትር ወይም ከዚያ ያነሰ ነው።
• ሁኔታ፦ ካንሰሩ በኩላሊት ውስጥ ብቻ የተወሰነ ነው። ወደ ሊምፍ ኖዶች (lymph nodes) ወይም ወደ ሌሎች የሰውነት ክፍሎች አልተሰራጨም።

ደረጃ 2 (Stage II)

• መጠን፦ የቲዩመሩ መጠን ከ7 ሴንቲ ሜትር በላይ ነው።
• ሁኔታ፦ መጠኑ ቢጨምርም አሁንም ካንሰሩ በኩላሊት ውስጥ ብቻ የተገደበ ነው። ወደ ሌሎች አካላት ወይም ሊምፍ ኖዶች አልተሰራጨም።

ደረጃ 3 (Stage III)

በዚህ ደረጃ ካንሰሩ ከኩላሊት ወጣ ብሎ መሰራጨት ይጀምራል፦

• ካንሰሩ ወደ ዋና ዋና የደም ሥሮች (እንደ Renal vein ወይም Inferior vena cava) ሊሰራጭ ይችላል።
• ወይም በኩላሊት ዙሪያ ባሉ ሕብረ ሕዋሳት (tissues) ላይ ሊገኝ ይችላል።
• ወይም ደግሞ በአቅራቢያ ወደሚገኙ ሊምፍ ኖዶች ተሰራጭቶ ሊሆን ይችላል።

ደረጃ 4 (Stage IV)

ይህ በጣም የላቀ የካንሰር ደረጃ ሲሆን፦

• ካንሰሩ ከኩላሊት በላይ ወጥቶ ከኩላሊት በላይ ወደሚገኘው እጢ (Adrenal gland) ተሰራጭቷል።
• ወይም ደግሞ ወደ ራቅ ያሉ የሰውነት ክፍሎች እንደ ሳንባ፣ ጉበት፣ አጥንት ወይም አእምሮ ተሰራጭቷል ማለት ነው።

የቲዩመር ግሬዲንግ (Tumor Grading)

ከደረጃው በተጨማሪ የጤና ባለሙያዎች የካንሰር ሴሎቹ ምን ያህል ያልተለመደ መልክ እንዳላቸው በማየት "ግሬድ" (Grade) ይሰጡታል።

• ዝቅተኛ ግሬድ (Low-grade): ሴሎቹ ከመደበኛ ሴሎች ጋር ይመሳሰላሉ፣ ቀስ ብለው ያድጋሉ።
• ከፍተኛ ግሬድ (High-grade): ሴሎቹ በጣም ያልተለመደ መልክ አላቸው፣ በፍጥነት ይከፋፈላሉ እና የመሰራጨት ዕድላቸው ከፍተኛ ነው።

የኩላሊት ካንሰር የሕክምና አማራጮች

የሕክምናው ምርጫ የሚወሰነው በካንሰሩ ደረጃ (Stage)፣ በሴሎቹ ጠባይ (Grade) እና በታካሚው አጠቃላይ ጤንነት ላይ ነው።

1. ቀዶ ጥገና (Surgery)

ለአብዛኛው የኩላሊት ካንሰር ደረጃዎች ዋነኛው ሕክምና ቀዶ ጥገና ነው።

• ከፊል ኔፍሬክቶሚ (Partial nephrectomy): ካንሰሩ ያለበት የኩላሊት ክፍል ብቻ ተቆርጦ ይወጣል።
• ራዲካል ኔፍሬክቶሚ (Radical nephrectomy): ሙሉው ኩላሊት እና በዙሪያው ያሉ ሕብረ ሕዋሳት (አንዳንዴም ሊምፍ ኖዶች) ይወገዳሉ።
  • ማሳሰቢያ፦ አንድ ኩላሊት ቢወገድም፣ የቀረው ኩላሊት የሁለቱንም ስራ ሰርቶ የሰውንነታችንን ጤንነት ሊጠብቅ ይችላል።

2. አብሌሽን (Ablation) – ዕጢውን የማጥፋት ዘዴ

ቀዶ ጥገና ማድረግ ለማይችሉ ታካሚዎች የሚሰጥ ሲሆን፣ ሙቀትን ወይም ቅዝቃዜን በመጠቀም የካንሰር ሴሎችን የመግደል ዘዴ ነው፦

• ክራዮ አብሌሽን (Cryoablation): በጣም በቀዘቀዘ ጋዝ የካንሰር ሴሎችን የማቀዝቀዝ እና የማጥፋት ሂደት ነው።  
• ራዲዮ ፍሪኩዌንሲ አብሌሽን (Radiofrequency ablation): በኤሌክትሪክ ሞገድ አማካኝነት የካንሰር ሴሎችን የማቃጠል ዘዴ ነው።  

3. የጨረር ሕክምና (Radiation therapy)

ይህ ሕክምና አብዛኛውን ጊዜ የሚሰጠው ምልክቶችን (ለምሳሌ ሕመምን) ለመቀነስ ነው። ቀዶ ጥገና ማድረግ ለማይችሉ ወይም አንድ ኩላሊት ብቻ ላላቸው ታካሚዎች ሊታዘዝ ይችላል።

4. የመድኃኒት ሕክምና (Targeted drug therapy)

እነዚህ መድኃኒቶች ካንሰሩ እንዲያድግ የሚረዱትን ነገሮች (ለምሳሌ የደም ስር ዝርጋታን) በመዝጋት ካንሰሩን ያዳክማሉ። ቀዶ ጥገና ማድረግ ለማይቻል ታካሚ ወይም ከቀዶ ጥገና በኋላ ካንሰሩ ተመልሶ እንዳይመጣ ለመከላከል ይሰጣል።

5. ኢሚውኖቴራፒ (Immunotherapy)

የሰውነታችን የተፈጥሮ በሽታ መከላከል ሥርዓት (Immune system) የካንሰር ሴሎችን ለይቶ እንዲያጠቃ የሚያበረታታ የሕክምና ዓይነት ነው።

6. ኬሞቴራፒ (Chemotherapy)

ኬሞቴራፒ ለኩላሊት ካንሰር የመጀመሪያ ምርጫ አይደለም። ነገር ግን ሌሎች ሕክምናዎች (Targeted therapy እና Immunotherapy) ውጤት ካላሳዩ ሊሰጥ ይችላል።

የኩላሊት ካንሰር በመጀመሪያዎቹ ደረጃዎች (Early Stages) ላይ ከተገኘ የመዳን (Curable) ዕድሉ በጣም ከፍተኛ ነው።ካንሰሩ ከኩላሊት ሳይወጣ በጊዜ ተገኝቶ በቀዶ ጥገና ከተወገደ፣ ብዙ ታካሚዎች ከካንሰር ነፃ ሆነው ረጅም ዕድሜ ሊኖሩ ይችላሉ።

ይህንን ጉዳይ በበለጠ ዝርዝር ለመረዳት የሚከተሉትን ነጥቦች መመልከት ይቻላል፦

የመዳን ዕድሉን የሚወሰኑ ነገሮች

• ደረጃ (Stage): ካንሰሩ በደረጃ 1 ወይም 2 ላይ እያለ (ከኩላሊት ሳይወጣ) ከተገኘ፣ የሕክምናው ውጤታማነት በጣም ከፍተኛ ነው።
• የቲዩመሩ ጠባይ (Grade): የካንሰር ሴሎቹ በዝግታ የሚያድጉ (Low-grade) ከሆኑ፣ የመዳን ዕድሉ ይጨምራል።
• የቀዶ ጥገና ውጤታማነት: ሙሉውን ቲዩመር በቀዶ ጥገና በጥንቃቄ ማስወገድ መቻል።

ካንሰሩ ከተሰራጨ በኋላስ? (Stage IV)

ካንሰሩ ወደ ሌሎች የሰውነት ክፍሎች ከተሰራጨ (Metastatic) ሙሉ በሙሉ የመፈወስ ዕድሉ ዝቅተኛ ሊሆን ቢችልም፣ በአሁኑ ጊዜ ባሉ አዳዲስ ሕክምናዎች (Immunotherapy እና Targeted therapy) አማካኝነት፦

• የካንሰሩን እድገት ለረጅም ጊዜ መቆጣጠር ይቻላል።
• የታካሚውን የሕይወት ዘመን ማራዘም ይቻላል።
• የሕመም ምልክቶችን በመቀነስ የተሻለ የኑሮ ጥራት እንዲኖር ማድረግ ይቻላል።

ከሕክምና በኋላ የሚደረግ ክትትል

ካንሰሩ ተፈውሷል ከተባለ በኋላም ቢሆን፣ ለሚቀጥሉት ዓመታት መደበኛ ክትትል ማድረግ አስፈላጊ ነው። ይህም፦

• ካንሰሩ ተመልሶ መምጣት አለመምጣቱን ለማረጋገጥ።
• የቀረው አንድ ኩላሊት ጤንነት ለመከታተል ይረዳል።

የኩላሊት ካንሰርን ሙሉ በሙሉ መከላከል ባይቻልም፣ ተጋላጭነትን የሚጨምሩ ሁኔታዎችን(risk factors) በመቀነስ የበሽታውን የመከሰት ዕድል በከፍተኛ ሁኔታ መቀነስ ይቻላል።

የኩላሊት ካንሰር ተጋላጭነትን ለመቀነስ የሚረዱ ዋና ዋና የመከላከያ መንገዶች የሚከተሉት ናቸው፦

1. ሲጋራ አለማጨስ (Stop Smoking)

2. የደም ግፊትን መቆጣጠር (Manage Blood Pressure)

3. የሰውነት ክብደትን ማስተካከል (Maintain a Healthy Weight)

4. የስኳር በሽታን መከታተል (Manage Diabetes)

5. ከመርዛማ ኬሚካሎች መራቅ ፤ በሥራ ቦታም ሆነ በሌላ አካባቢ ለተወሰኑ ኬሚካሎች (ለምሳሌ፦ ካድሚየም ወይም የተወሰኑ የብረታ ብረት ማቅለጫዎች) መጋለጥን መቀነስ አስፈላጊ ነው።