ጨብጥ
መንስኤ, ምልክቶች, ህክምና እና መከላከያ
ጨብጥ በየዓመቱ በሚሊዮን የሚቆጠሩ ሰዎችን ይጎዳል። ይህ የተለመደ ልቅ በሆነ በግብረ ሥጋ ግንኙነት የሚተላለፍ ኢንፌክሽን ካልታከመ ከባድ መዘዝ ሊያስከትል ይችላል። ጨብጥ የተለመደ እና ሊታከም የሚችል ኢንፌክሽን ሲሆን በጾታዊ ግንኙነት የሚተላለፍ እና በአለም ዙሪያ ብዙ ሰዎችን በየዓመቱ የሚያጠቃ እና ኒዜሪያ በሚባል ባክቴሪያ የሚከሰት ነው። አብዛኛውን ጊዜ የሚያጠቃው እርጥበታማ ወይንም ፈሳሽ ያላቸውን የሰውነት ክፍሎችን ነው ። ጥንቃቄ በጎደለው ልቅ በሆነ የግብረ ሥጋ ግንኙነት የሚተላለፈው ይህ ኢንፌክሽን የመራቢያ ብልትን፣ ፊንጢጣን፣ ጉሮሮን ወይም አይንን ሊበክል እና ሊያጠቃ ይችላል።
ጨብጥ ምንድን ነው?
ጨብጥ በጣም ከተለመዱት በግብረ ሥጋ ግንኙነት የሚተላለፉ ኢንፌክሽኖች (STIs) መካከል ይመደባል።ጨብጥ በጾታዊ ግንኙነት በሴት ብልት፤ በፊንጢጣ ወይም በአፍ ወሲብ የሚተላለፍ የአባላዘር በሽታ ነው። ይህ በሽታ ወንዶችም በሴቶችም ሊያጠቃ ይችላል ።
ብዙ የጨብጥ በሽታ ያለባቸው ሰዎች ምልክቶች ላያሳዩ ይችላሉ። ይህም ሳያውቁ በቀላሉ ከአንዱ ወደ ሊላው ሰው ሊያስተላልፉ ይችላሉ። ህክምና ካልተደረገለት ኢንፌክሽኑ እስከ መሃንነት እና ለኤች አይ ቪ ኤድስ ተጋላጭነትን ከፍ ማድረግ እና ከዛም በተጨማሪ ሌሎች የጤና ችግሮች ሊያስከትል ይችላል። ምልክቶቹን፣ መንስኤዎቹን እና የሕክምና አማራጮችን ማወቅ እራስን እና ሌሎችን ለመጠበቅ ይረዳል።
ጨብጥ የሚያመጣው ምንድን ነው?
ጨብጥ በNeisseria gonorrhoeae ባክቴሪያ የሚመጣ ኢንፌክሽን ሲሆን ጥንቃቄ በጎደለው የግብረ ሥጋ ግንኙነት ከአንድ ሰው ወደ ሌላው የሚተላለፍ ነው ። ባክቴሪያው በወንድ የዘር ፈሳሽ እና የሴት ብልት ፈሳሾች ውስጥ ሊገኝ ይችላል።
አንዲት ሴት በእርግዝና ወቅት ጨብጥ ካለባት በወሊድ ወቅት ኢንፌክሽኑን ወደ ልጇ ልታስተላልፍ ትችላለች ይህም ለአራስ ሕፃናት የዓይን ኢንፌክሽን አንዳንዴም የአይን ብርሃን ማጣት እና ሌሎች የጤና ችግሮችን ሊያስከትል ይችላል።
የጨብጥ በሽታ ምልክቶች ምንድ ናቸው?
ኢንፌክሽኑ በተለምዶ በወንዶች ላይ urethritis እና በሴቶች ላይ የማህጸን በር ኢንፌክሽን (cervicitis) ይታያል። ብዙ የጨብጥ በሽታ ያለባቸው ሰዎች ምንም አይነት ምልክት ላያዩ እንደሚችሉ ልብ ማለት ያስፈልጋል፣ ይህም ኢንፌክሽኑን ሳያውቁ ወደ ወሲብ አጋሮች በቀላሉ ለማሰራጨት ቀላል ያደርገዋል።ምልክት በሚታይበት ጊዜ በሰውነት ውስጥ ኢንፌክሽኑ በተከሰተበት እና በሚገኝበት ቦታ ላይ በመመርኮዝ ምልክቶቹ ሊለያዩ ይችላሉ።
በወንዶች ላይ የጨብጥ ኢንፌክሽን ምልክቶች
- በሽንት በመሽናት ጊዜ የማቃጠል ስሜት
- በአንድ የወንድ የዘር ፍሬ ላይ እብጠት ወይም ህመም
- ነጭ፣ ቢጫ ወይም አረንጓዴ ከብልት የሚወጣ ፈሳሽ ፈሳሽ
በሴቶች ላይ የጨብጥ ኢንፌክሽን ምልክቶች
- በታችኛው የሆድ ክፍል ውስጥ ህመም ወይም ምቾት ማጣት
- ከወትሮው የበለጠ የሴት ብልት ፈሳሽ
- ቢጫ፣ አረንጓዴ ወይም መግል የመሰለ ያልተለመደ የሴት ብልት ፈሳሽ
- በሽንት ጊዜ ህመም ወይም የሚቃጠል ስሜት
- ሽንት ቶሎ ቶሎ ማሸናት
- ብልት አካባቢ መቁሰል
- በወሲብ ጊዜ የሚኖር ህመም
በሁለቱም ጾታዎች ላይ የሚታዩ ምልክቶች
የፊንጢጣ ምልክቶች: ሰገራ በሚንቀሳቀስበት ጊዜ ፈሳሽ, ማሳከክ ወይም ህመም ሊሰማዎት ይችላል።
የጉሮሮ ኢንፌክሽን፡ ይህ የጉሮሮ ህመምን ሊያካትት ይችላል ወይም ምንም ምልክት ላይሰማዎት ይችላል።
የአይን መቅላትና ፈሳሽ መኖር
አብዛኛውን ጊዜ የጨብጥ ምልክቶች ለበሽታው ከተጋለጥን ከ2 እስከ 14 ቀናት ውስጥ ይታያሉ፣ ነገር ግን አንዳንድ ሰዎች ለሳምንታት ምንም ምልክት ላያሳዩ ይችላሉ ወይም በጭራሽ ምንም አይነት ምልክት ላያሳዩ ይችላሉ።
የጨብጥ ተጋላጭነት የሚጨምሩ አደገኛ ሁኔታዎች ምንድን ናቸው?
የሚከተሉት የህብረተሰብ አካላት ለጨብጥ የመጋለጥ እድላቸው ከሌሎች ግለሰቦች ከፍ ያለ ሊሆን ይችላል።
እነሱም፦
- የወሲብ ግንኙነት የሚያደርጉ እና እድሜያቸው ከ25 ዓመት በታች የሆኑ
- ብዙ የወሲብ አጋሮች ያሏቸው ሰዎች
- አዲስ የወሲብ ጓደኛ ያላቸው ሰዎች
- የሌሎች የአባላዘር በሽታዎች ታሪክ ካለ
- በመደበኛነት ኮንዶም የማይጠቀሙ ሰዎች
- ከወንዶች ጋር የፊንጢጣ ወሲብ የሚፈጽም ወንዶች
- ዝቅተኛ ማህበረ-ኢኮኖሚያዊ ደረጃ፣
- የጤና አጠባበቅ ተደራሽነት ውስንነት
ጨብጥ እንዴት ይታወቃል?
ዶክተሮች ኢንፌክሽኑን የሚያስከትሉ ባክቴሪያዎችን የሚመለከቱ አንዳንድ ቀላል ምርመራዎችን በመጠቀም የጨብጥ በሽታ መኖሩን ማረጋገጥ ይችላሉ።
የሽንት ምርመራ ማድረግ ሽንትዎን ይመረምራል እናም ለወንዶችም ለሴቶችም በሽንት ስርዓት ውስጥ ጨብጥ ለማግኘት ይጠቅማል።
የሳምፕል ምርመራ ፦ በዚህ ምርመራ ላይ እንደ ማህጸን ጫፍ (ለሴቶች)፣ ከሽንት ቱቦ (ለወንዶች)፣ ከጉሮሮ ወይም ከፊንጢጣ ካሉ አካባቢዎች ትንሽ ናሙና ይወሰዳል፣ ይህም ዶክተሮች ኢንፌክሽኑ ሊሆን ይችላል ብለው በሚያስቡበት ቦታ ላይ በመመስረት የሚወሰን ይሆናል።
በግብረ-ሥጋ ግንኙነት ላይ ከሆኑ እና ለጨብጥ የመጋለጥ እድል ካጋጠመዎት ምንም አይነት ምልክት ባይሰማዎትም በመደበኛነት መመርመርዎ ጥሩ ሀሳብ ነው። በተጨማሪም ዶክተሮች ከጨብጥ ጋር ሊከሰቱ ስለሚችሉ ሌሎች በግብረ ሥጋ ግንኙነት ለሚተላለፉ የአባላዘር በሽታዎች እና የኤች አይ ቪ ምርመራ ሊያደርጉ ይችላሉ።
የጨብጥ ሕክምና
ጨብጥ በሐኪም የታዘዙ ጸረ ባክቴሪያ መድሃኒቶች በቀላሉ ይታከማል። በአሁኑ ጊዜ የሚመከረው ሕክምና የሚከተለው ነው፦
ጸረ ባክቴሪያ : ጨብጥ የሚያስከትሉ ባክቴሪያዎችን ለማጥፋት ዶክተሮቹ እንደ ሴፍትሪአክሶን እና አዚትሮሚሲን ያሉ ጸረ ባክቴሪያዎች ይጠቀማሉ።
ከህክምናው በኋላ ቢያንስ ለ 7 ቀናት የግብረ ሥጋ ግንኙነትን አለማድረግ አስፈላጊ ነው። እንደገና ኢንፌክሽን እንዳይከሰት የወሲብ (የግብረ ሥጋ ) አጋሮችዎ እንዲሁ ምርመራ ሊደረግላቸው እና መታከም ግዴታ አለባቸው።
ጨብጥ እንዴት መከላከል ይቻላል?
እራስችንን ከጨብጥ ለመከላከል እነዚህን ቀላል መንገዶች ተጠቀሙ ።
- ኮንዶም መጠቀም በግብረ ሥጋ ግንኙነት ወቅት ጊዜ ሁልጊዜ ኮንዶም ይጠቀሙ ፣ ይህ እራስዎን እና ሎሎችን ከአባላዘር በሽታዎች እና ከ አላስፈላጊ እርግዝና ለመጠበቅ በጣም ጥሩ እና ቀላል መንገድ ነው።
- የወሲብ አጋሮችን ይቀንሱ፡- ያላችሁ የግብረ-ሥጋ ግንኙነት አጋሮች ቁጥር ሲቀንስ በጨብጥ የመያዝ እድሎት ይቀንሳል።
- ምልክቶች ካላቸው ሰዎች ጋር ግንኙነት አለመፈጸም ፡- አንድ ሰው እንደ ያልተለመደ የብልት ፈሳሽ ፣ ሽንት በመሽናት ወቅት ህመም እና በወሲብ ግዜ ህመም ያሉ የአባላዘር በሽታ ምልክቶች ካላቸው፣ ከእነሱ ጋር የግብረ ሥጋ ግንኙነት ከመፈጸም መቆጠብ ጥሩ ነው።
- በመደበኛነት ምርመራ ያድርጉ፡ የግብረ ሥጋ ግንኙነት በመደበኛነት የምትፈጽሙ ከሆነ፣ በዓመት አንድ ጊዜ ምርመራ ማድረግን ልማድ አድርጉ፣ በተለይም ብዙ አጋሮች ካሉዎት ወይም የትዳር ጓደኛዎ በግብረ ሥጋ ግንኙነት የሚተላለፉ ኢንፌክሽኖች (STI) ካለባቸው።
ዶክተር መቼ ማየት አለብኝ ?
ጨብጥ እንዳለብን ከተጠራጠርን ቶሎ የሕክምና እርዳታ ማግኘት በጣም አስፈላጊ ነው። እንደ ሽንት በሚሸኑበት ጊዜ የሚያቃጥል ስሜት ወይም ከብልትዎ ወይም ከፊንጢጣዎ የሚወጣ ፈሳሽ ያሉ ምልክቶች ካዩ ከሐኪምዎ ጋር ቀጠሮ መያዝ አለብዎት። ምንም እንኳን ምልክቶች ባይኖሩዎትም፣ ከአዲስ የወሲብ ጓደኛዎ ጋር ጥንቃቄ የጎደለው የግብረ ሥጋ ግንኙነት ከፈጸሙ ወይም አሁን ያለዎት አጋር የጨብጥ በሽታ እንዳለበት ከተረጋገጠ የጨብጥ ምርመራ ማድረግ አስፈላጊ ነው።
የጨብጥ ውስብስብ ችግሮች
ያልታከመ ጨብጥ በወንዶች እና በሴቶች ላይ ከባድ መዘዝ ሊያስከትል ይችላል።
በሴቶች ላይ ይህ የባክቴሪያ ኢንፌክሽን ወደ ማህጸን እና የማህፀን ቱቦዎች ሊሰራጭ ይችላል፣ በዚህም ምክንያት የፔልቪክ ኢንፍላማቶሪ በሽታ (PID) ያስከትላል፣ ፒአይዲ የመራቢያ ትራክቱ ዘላቂ እክል ሊያስከትል ይችላል ይህም መሃንነት እና ሥር የሰደደ የዳሌ ህመም ሊዳርግ ይችላል።
በወንዶች ላይ ኤፒዲዲሚትስ ሊያዙ ይችላሉ። አልፎ አልፎ, ኤፒዲዲሚቲስ ወደ መሃንነት ሊያመራ ይችላል።
ጨብጥ ህክምና ካልተደረገለት ወንዶችም ሆኑ ሴቶች ለተዛማች የጎኖኮካል ኢንፌክሽን (DGI) ተጋላጭ ናቸው። DGI የሚከሰተው ኢንፌክሽኑ ወደ ደም ውስጥ በሚሰራጭበት ጊዜ ሲሆን ይህም በቆዳ, በመገጣጠሚያዎች እና በውስጣዊ አካላት ላይ ተጽዕኖ ሊያሳድር ይችላል።
ጨብጥ ያለባቸው ነፍሰ ጡር እናቶች በወሊድ ጊዜ ኢንፌክሽኑን ወደ አዲስ ለሚወለዱ ሕፃናት ሊያስተላልፉ ይችላሉ፣ ይህም አዲስ በሚወለዱ ሕፃናት ላይ የአይን ኢንፌክሽን ሊፈጥር ይችላል። ሕክምና ካልተደረገላቸው እነዚህ ኢንፌክሽኖች ወደ ዓይነ ስውርነት ሊያመሩ ይችላሉ። ከዛም በተጨማሪ የጨብጥ በሽታ መኖር በኤችአይቪን የመያዝ እና የማስተላለፍ እድልን ይጨምራል።
መደምደሚያ
ጨብጥ ከፍተኛ የጤና ስጋት ሆኖ ቀጥሏል፣በዓለም ዙሪያ በየዓመቱ በሚሊዮን የሚቆጠሩ ሰዎችን ይጎዳል። ይህ በግብረ ሥጋ ግንኙነት የሚተላለፍ ኢንፌክሽን በNeisseria gonorrhoeae ባክቴሪያ ምክንያት የሚመጣ ሲሆን ህክምና ካልተደረገለት ከባድ መዘዝ ሊያስከትል ይችላል። ምልክቶቹን መረዳት ከአደጋ መንስኤዎች እና መከላከያ ዘዴዎች ማወቅ ሌሎችን ከበሽታው ስርጭት ለመጠበቅ ወሳኝ ነው። መደበኛ ምርመራ በሽታውን ለማወቅ እና ለማከም የመጀመሪያ ደረጃ ነው ፣ በተለይም ከፍተኛ ተጋላጭ ለሆኑ።
ያስታውሱ፣ ብዙ የጨብጥ በሽታ ምልክቶች ምንም ምልክት አይታይባቸውም ፣ ይህም ለወሲብ ንቁ ግለሰቦች መደበኛ ምርመራዎችን ማድረግ አስፈላጊ ነው። በመረጃ በመከታተል እና ንቁ እርምጃዎችን በመውሰድ የዚህን የተለመደ ነገር ግን መከላከል የሚቻለውን የኢንፌክሽን ስርጭት ለመግታት በጋራ መስራት እንችላለን።
