በእንቅልፍ ወቅት ትንፋሽ መቆራረጥ (Sleep Apnea) እና የክብደት መጨመር

በእንቅልፍ ወቅት ትንፋሽ መቆራረጥ (Sleep Apnea) እና የክብደት መጨመር

ብዙዎቻችን በቂ እንቅልፍ ካላገኘን ቀኑን ሙሉ እንደሚደክመን እናውቃለን። ነገር ግን  እንቅልፍ ማጣት ለክብደት መጨመር ዋና መንስኤ ሊሆን እንደሚችል ያውቃሉ? በተለይም Sleep Apnea (በእንቅልፍ ወቅት ትንፋሽ መቆራረጥ) ያለባቸው ሰዎች ለከፍተኛ ውፍረት የመጋለጥ እድላቸው ሰፊ ነው።

በዚህ ጽሑፍ ውስጥ በእነዚህ ሁለት የጤና እክሎች መካከል ያለውን ሳይንሳዊ ትስስር እና እንዴት አንዱ ሌላውን እንደሚያባብስ እንመለከታለን።

1. Sleep Apnea ምንድን ነው?

Sleep Apnea በእንቅልፍ ወቅት የአየር መተላለፊያ ቱቦ በከፊል ወይም ሙሉ በሙሉ በመዘጋቱ ምክንያት መተንፈስ ለተወሰኑ ሰከንዶች የሚቆራረጥበት የጤና ሁኔታ ነው። ይህ ሲከሰት አንጎላችን ኦክስጅን ማነሱን ተረድቶ ከእንቅልፋችን እንድንባንን ያደርገናል። ምንም እንኳን ብዙ ጊዜ ብንባንን ባናስታውሰውም፣ የእንቅልፍ ጥራት እንዳናገኝ ያደርገናል።

ዋና ዋና ምልክቶች፡-

• ከፍተኛ የሆነ የማንኮራፋት ድምፅ
• በእንቅልፍ ወቅት ትንፋሽ ማጠር ወይም መታፈን
• በቀን ውስጥ ከመጠን በላይ እንቅልፍ እንቅልፍ ማለት
• ጠዋት ሲነቁ ራስ ምታት እና የአፍ መድረቅ

2. ክብደት መጨመር ለ Sleep Apnea እንዴት መንስኤ ይሆናል?

ከመጠን ያለፈ ውፍረት፣ በተለይም በአንገትና በደረት አካባቢ የሚከማች ስብ፣ ለዚህ ችግር ዋነኛው ተጠያቂ ነው።

• የአየር መተላለፊያ መጥበብ፡ በአንገት አካባቢ ያለው ስብ መተንፈሻ ቱቦን በመጫን በእንቅልፍ ወቅት አየር እንዳያልፍ ያደርጋል።
• የደረት ግፊት፡ በሆድ አካባቢ ያለው ስብ ሳምባችን በደንብ እንዳይለጠጥ በማድረግ በቂ ኦክስጅን እንዳናገኝ እንቅፋት ይሆናል።

3. Sleep Apnea እንዴት ለክብደት መጨመር ይዳርጋል? 

ይህ ሁኔታ ክብደትን ለመቀነስ በጣም አስቸጋሪ የሚያደርጉ ሶስት ዋና ዋና ምክንያቶች አሉት፡-

ሀ. የሆርሞን መዛባት (Leptin እና Ghrelin)

ሰውነታችን የረሃብ ስሜትን የሚቆጣጠሩ ሁለት ሆርሞኖች አሉት።

1. Leptin: "ጠግቤያለሁ" የሚል መልዕክት ለአንጎል የሚልክ።
2. Ghrelin: "ተርቤያለሁ" የሚል መልዕክት የሚልክ።

Sleep Apnea ሲኖር የLeptin መጠን ይቀንሳል፣ የGhrelin መጠን ደግሞ ይጨምራል። በዚህም ምክንያት ሰውየው ሁልጊዜ የመራብ ስሜት ይሰማዋል፣ በተለይም ከፍተኛ ካሎሪ ያላቸውን ምግቦች የመመገብ ፍላጎቱ ይጨምራል።

ለ. ሜታቦሊዝም (Metabolism) መቀነስ

ጥልቅ እንቅልፍ (Deep Sleep) በማናገኝበት ጊዜ ሰውነታችን ጉልበትን የመጠቀም አቅሙ ይዳከማል። ይህም በምንመገበው ምግብ ውስጥ ያለውን ስብ ከማቃጠል ይልቅ እንዲከማች ያደርገዋል።

ሐ. የሀይል እና የፍላጎት ማጣት

Sleep Apnea ያለባቸው ሰዎች በቀን ውስጥ ከፍተኛ ድካም ስለሚሰማቸው የአካል ብቃት እንቅስቃሴ የማድረግ ፍላጎታቸው በጣም አነስተኛ ነው። ይህም ተጨማሪ ካሎሪዎችን እንዳያቃጥሉ ያግዳቸዋል።

4. መፍትሄው ምንድን ነው?

የእንቅልፍ መተንፈስ መቆራረጥ (Sleep Apnea) እና የሰውነት ክብደት እርስ በእርስ የተቆራኙ በመሆናቸው፣ አንዱን በማከም ሌላውን ማስተካከል ይቻላል። በተለይም የሰውነትን ክብደት 10% ያህል መቀነስ የችግሩን ምልክቶች በከፍተኛ ሁኔታ ለማቃለል ይረዳል።

ይህን ችግር ለመፍታት ከሚረዱ ዋና ዋና የሕክምና አማራጮች መካከል አንዱ CPAP Machine ሲሆን፣ ይህ መሣሪያ በእንቅልፍ ወቅት አየር በግፊት ወደ ሳንባ እንዲገባ በማድረግ የመተንፈስ መቆራረጥ እንዳይከሰት ይከላከላል። በተጨማሪም እንደ አልኮል አለመጠጣት እና በጎን በኩል መተኛትን የመሰሉ የዕለት ተዕለት የአኗኗር ዘይቤ ለውጦች ለችግሩ መፍትሄ በማምጣት ረገድ ትልቅ ሚና ይጫወታሉ። በአጠቃላይ ክብደትን በመቀነስ የSleep Apnea ችግርን ማቃለል እንደሚቻለው ሁሉ፣ የSleep Apnea ሕክምናን በአግባቡ መከታተልም ለክብደት መቀነስ ምቹ ሁኔታን ይፈጥራል።

ማጠቃለያ

በእንቅልፍ ወቅት መተንፈስ መቆራረጥ እና ክብደት መጨመር እርስ በእርስ የሚመጋገቡ ችግሮች ናቸው። አንዱን ሳያክሙ ሌላውን ማስተካከል ከባድ ሊሆን ይችላል።