ከኤችአይቪ (HIV) ጋር የሚኖሩ ሰዎች በትክክለኛ እንክብካቤ እና ህክምና ረጅም፣ ደስተኛ እና ጤናማ ህይወት መምራት ይችላሉ። የህክምና ሳይንስ እድገት ኤችአይቪን በቀላሉ የሚቆጣጠር የረጅም ጊዜ ህመም አድርጎታል።
ከኤችአይቪ ጋር ረጅም እና ጤናማ ህይወት ለመምራት የሚረዱ 9 ወሳኝ እና ጠቃሚ ምክሮች የሚከተሉት ናቸው።
1. የፀረ-ኤችአይቪ (ART) መድኃኒቶችን በአግባቡ መውሰድ
ቀንን ሳይዘነጉ መውሰድ፦ መድኃኒቶችን በየቀኑ በተመሳሳይ ሰዓት መውሰድ በደምና በሰውነት ውስጥ ያለውን የቫይረስ መጠን (Viral load) ለመቀነስ ዋናው ቁልፍ ነው።
የመድኃኒት መቋቋምን መከላከል፦ መድኃኒትን ማቋረጥ ወይም አልፎ አልፎ መተው ቫይረሱ ለመድኃኒቱ እንዳይበገር (Drug resistance) ያደርገዋል።
2. መደበኛ የሕክምና ክትትል ማድረግ
የዶክተር ቀጠሮን ማክበር፦ ምንም እንኳ የጤና መሻሻል ቢሰማዎትም፣ የሲዲ4 (CD4 count) እና የቫይረስ መጠን ምርመራዎችን ለማድረግ ዘወትር ሐኪምዎን ማግኘት አለብዎት።
የጎንዮሽ ጉዳቶችን ማማከር፦ የመድኃኒት የጎንዮሽ ጉዳቶች ካጋጠሙዎት ሐኪምዎን ያማክሩ፤ ሐኪሙ መድኃኒት ሊቀይርልዎ ይችላል እንጂ ራስዎ ማቋረጥ የለብዎትም።
3. የተመጣጠነ ምግብ መመገብ
የሰውነት መከላከያን መገንባት፦ አትክልት፣ ፍራፍሬ፣ ጥራጥሬ እና ንጹህ ፕሮቲኖችን የያዘ ምግብ መመገብ የሰውነትን በሽታ የመከላከል አቅም ይደግፋል።
የምግብ ንጽህና፦ ከበሽታዎች ለመጠበቅ ምግቦችን በደንብ አብስሎ መመገብ እና ንጹህ ውሃ መጠጣት እጅግ አስፈላጊ ነው።
4. የአካል ብቃት እንቅስቃሴ ማድረግ
ጡንቻንና አጥንትን ማጠናከር፦ በሳምንት ጥቂት ቀናት ቀለል ያሉ ስፖርቶችን (እንደ ፈጣን እርምጃ) መስራት የሰውነት ጥንካሬን ይጨምራል።
የልብ ጤናን መጠበቅ፦ የአካል ብቃት እንቅስቃሴ የልብ ህመም እና የስኳር በሽታ ተጋላጭነትን ይቀንሳል።
5. የአእምሮ ጤናን መንከባከብ
ጭንቀትን መቀነስ፦ ጭንቀት እና ድብርት የሰውነት መከላከያ አቅምን ስለሚቀንሱ ማሰላሰልን፣ መዝናናትን እና በቂ እንቅልፍ ማግኘትን ልምድ ያድርጉ።
የስነ-ልቦና ድጋፍ ማግኘት፦ ከአማካሪዎች ወይም ተመሳሳይ የህይወት ተሞክሮ ካላቸው የድጋፍ ቡድኖች ጋር መነጋገር የስነ-ልቦና ጥንካሬ ይሰጣል።
6. ራስን ከተጨማሪ ኢንፌክሽኖች መጠበቅ
የአስተማማኝ ወሲብ ልምድ፦ ሁልጊዜ ኮንዶም በአግባቡ መጠቀም ሌሎች የአባላዘር በሽታዎችን እና የተለየ የኤችአይቪ ዝርያ (Reinfection) እንዳይተላለፍ ይከላከላል።
የግል ንጽህና፦ እጅን በሳሙና መታጠብ እና የጥርስ ጤናን መጠበቅ ከተላላፊ ባክቴሪያዎች ይጠብቃል።
7. ክትባቶችን በወቅቱ መውሰድ
ከመከላከያ ህመሞች መራቅ፦ እንደ የሳምባ ምች (Pneumonia)፣ ጉንፋን (Flu) እና የጉበት በሽታ (Hepatitis) ክትባቶችን መውሰድ ተጓዳኝ ህመሞች እንዳይከሰቱ ያደርጋል።
8. ጎጂ ልማዶችን ማስወገድ
ሲጋራ ማጨስን ማቆም፦ ከኤችአይቪ ጋር የሚኖሩ አጫሾች ለልብ እና ለሳምባ ካንሰር የመጋለጥ እድላቸው ከፍተኛ ስለሆነ ማጨስን ማቆም ወሳኝ ነው።
የአልኮል መጠጥን መገደብ፦ ከመጠን በላይ አልኮል መጠጣት የጉበት ጤናን ከመጉዳቱ በላይ መድኃኒትን በሰዓቱ የመውሰድ ትኩረትን ያናጋል።
9. የቅርብ የድጋፍ መስመር መፍጠር
ለሚያምኑት ሰው ማጋራት፦ የጤና ሁኔታዎን ለሚያምኑት የቤተሰብ አባል ወይም ጓደኛ ማጋራት መድኃኒት በሰዓቱ እንዲወስዱ ለማስታወስ እና ብቸኝነት እንዳይሰማዎት ይረዳል።
