የአናቶሚካል ስካን (Anatomical Scan) ምንድን ነው?

የአናቶሚካል ስካን (Anatomical Scan) ምንድን ነው?

አናቶሚካል ስካን (የሰውነት አካል ቅኝት ምርመራ) በተለይ በእርግዝና ወቅት በማህፀን ውስጥ ያለውን የፅንስ አካላዊ እድገትና ጤንነት በዝርዝር ለመከታተል የሚረዳ እጅግ በጣም አስፈላጊ የህክምና ምርመራ ነው። ይህ ምርመራ በአብዛኛው አልትራሳውንድ (Ultrasound) ቴክኖሎጂን በመጠቀም የሚከናወን ሲሆን፣ ከፍተኛ የድምፅ ሞገዶችን (High-frequency sound waves) ወደ ማህፀን በመላክ የፅንሱን የውስጥና የውጭ የሰውነት ክፍሎች ምስል በስክሪን ላይ ያሳያል።

አናቶሚካል ስካን  መቼስ ይደረጋል?

አናቶሚካል ስካን (አንዳንድ ጊዜ Anatomy Scan ወይም Anomaly Scan ተብሎ የሚጠራው) ብዙውን ጊዜ በእርግዝና ሁለተኛው አጋማሽ (Second Trimester) ውስጥ የሚከናወን የቅድመ ወሊድ ምርመራ ነው።

• የሚደረግበት ጊዜ፦ በአብዛኛው በእርግዝና ከ18 እስከ 22 ሳምንታት ባለው ጊዜ ውስጥ ይከናወናል። በዚህ ወቅት ፅንሱ በቂ መጠን ላይ ስለሚደርስ እና የሰውነት ክፍሎቹ በደንብ ስለሚዘረጉ ዝርዝር ምስሎችን ለማየት ምቹ ይሆናል።
  ደህንነቱ፦ ይህ ምርመራ ምንም አይነት የኤክስሬይ (X-ray) ጨረር አይጠቀምም። በደህንነቱ የተረጋገጠ የድምፅ ሞገዶችን ብቻ ስለሚጠቀም ለእናትየውም ሆነ ለፅንሱ ምንም አይነት የጤና ጉዳት አያደርስም።

ይህ ምርመራ ለወላጆች ልጃቸውን ለመጀመሪያ ጊዜ በግልፅ የሚያዩበት አስደሳች አጋጣሚ ከመሆኑም በላይ፣ ለህክምና ባለሙያዎች የፅንሱን መደበኛ እድገት ለማረጋገጥ ትልቅ መሣሪያ ነው።

በምርመራው ወቅት ምን ምን ነገሮች ይመረመራሉ?

በአናቶሚካል ስካን ወቅት የራዲዮሎጂ ባለሙያው (Sonographer) ከራስ እስከ እግር ያሉትን የፅንሱን የሰውነት ክፍሎች ይመረምራል። ዋና ዋናዎቹ የሚከተሉት ናቸው፦

1. የፅንሱ ዋና ዋና የውስጥ አካላት (Internal Organs)

• አንጎል እና የራስ ቅል፦ የአንጎል አወቃቀር በትክክል ማደጉን እና በውስጡ ምንም አይነት ያልተለመደ የፈሳሽ ክምችት አለመኖሩን ያረጋግጣል።
• ልብ፦ የልብ አራቱ ክፍሎች (Chambers) እና ዋና ዋና የደም ስሮች በአግባቡ መስራታቸውን እንዲሁም የልብ ምት ፍጥነትን ይለካል።
   ኩላሊት እና የሽንት ፊኛ፦ ሁለቱም ኩላሊቶች መኖራቸውን እና ፅንሱ ሽንት መሽናት መጀመሩን (ፊኛ መሞላቱን) ያረጋግጣል።
• ሆድ እና ጉበት፦ የፅንሱ ሆድ መዘጋቱን እና የምግብ መፍጫ ሥርዓቱ በትክክል መፈጠሩን ያያል።

2. የአጥንት እና የውጭ አካላት እድገት (Skeletal and External Structure)

• አከርካሪ አጥንት (Spine)፦ የአከርካሪ አጥንት መስመር ቀጥተኛ መሆኑን እና ቆዳው አከርካሪውን ሙሉ በሙሉ መሸፈኑን ያረጋግጣል። ይህ እንደ Spina Bifida (የአከርካሪ አጥንት ክፍተት) ያሉ ችግሮችን ለመለየት ይረዳል።
• እጆች እና እግሮች፦ የክንድ፣ የጭን፣ የእጅ እና የእግር አጥንቶች ርዝመት ይለካል። ጣቶችንም በዝርዝር ለመቁጠር ይሞከራል።
  የፊት ገጽታ፦ የፅንሱን ከንፈር እና አፍንጫ በማየት የከንፈር መሰንጠቅ (Cleft Lip) መኖር አለመኖሩን ያረጋግጣል።
• የእንግዴ ልጅ (Placenta) አቀማመጥ፦ የእንግዴ ልጅ ከማህፀን ጫፍ (Cervix) ርቆ መሆኑን ያያል። የእንግዴ ልጅ በጣም ዝቅ ብሎ ማህፀን ጫፍ ላይ ከተቀመጠ (Placenta Previa) በወሊድ ጊዜ ደም መፍሰስ ሊያስከትል ስለሚችል ቅድመ ጥንቃቄ ለማድረግ ይረዳል።
• የሽርት ውሃ መጠን (Amniotic Fluid)፦ በፅንሱ ዙሪያ ያለው የፈሳሽ መጠን በቂ መሆኑን ይለካል።
   
• የእንብርት ገመድ (Umbilical Cord)፦ በውስጡ ሦስት የደም ስሮች (ሁለት ደም ወሳጅ እና አንድ ደም መልሽ) መኖራቸውን ያረጋግጣል።

የምርመራው ውጤት እና የፅንስ ጾታ ማወቅ

የፅንስ ጾታ (Gender Reveal)

ለብዙ ወላጆች የዚህ ምርመራ ትልቁ መስህብ የልጃቸውን ጾታ ማወቅ ነው። በ20ኛው ሳምንት አካባቢ የፅንሱ የውጭ የጾታ ብልት በደንብ ስለሚታይ ወንድ ወይም ሴት መሆኑን መለየት ይቻላል። ሆኖም፣ የፅንሱ አቀማመጥ (እግሩን ካጣመረ) ጾታውን ለማየት አስቸጋሪ ሊያደርገው ይችላል። ጾታውን ማወቅ የማይፈልጉ ወላጆች አስቀድመው ለባለሙያው መናገር ይችላሉ።

የምርመራ ውጤቶች ምን ሊሆኑ ይችላሉ?

1. መደበኛ ውጤት (Normal)፦ አብዛኛዎቹ አናቶሚካል ስካኖች የሚያሳዩት ፅንሱ ጤናማና በጥሩ ሁኔታ እያደገ መሆኑን ነው። ይህ ለወላጆች ትልቅ የአእምሮ እረፍት ይሰጣል።
2. ተከታታይ ምርመራ የሚያስፈልጋቸው (Follow-up)፦ አንዳንድ ጊዜ የፅንሱ አቀማመጥ ባለመመቸቱ ምክንያት ሁሉንም አካላት በግልፅ ማየት ላይቻል ይችላል። በዚህ ጊዜ ባለሙያው ከጥቂት ሳምንታት በኋላ በድጋሚ እንዲመጡ ሊያዝ ይችላል።
3. ያልተለመዱ ግኝቶች (Abnormalities)፦ አልፎ አልፎ በፅንሱ አካል ላይ መዋቅራዊ ችግሮች ወይም የዕድገት እክሎች ሊታዩ ይችላሉ። ይህ ከተከሰተ ዶክተሮች ከወሊድ በፊት ወይም ወዲያውኑ ከወሊድ በኋላ ምን ዓይነት የህክምና እርዳታ መደረግ እንዳለበት አስቀድመው እንዲዘጋጁ ያደርጋቸዋል።