ለጠቆረ ቆዳ ላይ የሚደረግ የኬሚካል ፒሊንግ (Chemical Peel) ምንድንው?

ለጠቆረ ቆዳ ላይ የሚደረግ የኬሚካል ፒሊንግ (Chemical Peel) ምንድንው?

የኬሚካል ፒሊንግ (Chemical Peel) ልዩ ልዩ የኬሚካል ውህዶችን ቆዳ ላይ በመቀባት፣ የሞቱ የቆዳ ህዋሳትን አስወግዶ አዲስ እና ጥራት ያለው ቆዳ እንዲተካ የማድረጊያ የውበት ህክምና ዘዴ ነው። ለረጅም ጊዜ የኬሚካል ፒሊንግ የሚደረገው ነጭ ወይም ቀላ ላለ የቆዳ ቀለም ብቻ ነው የሚል የተሳሳተ ግንዛቤ በብዙዎች ዘንድ ነበረ። ይሁን እንጂ አሁን ባለው የሕክምና ሳይንስ ዕድገት፣ ተስማሚ የኬሚካል ዓይነቶችንና ትክክለኛውን አጠቃቀም በመምረጥ ጠቆር ላለና ለጠይም ቆዳ ፍጹም ውጤታማና ደህንነቱ የተጠበቀ ሕክምና ማድረግ ተችሏል። ይህ ሕክምና በተለይ በፈረንጆቹ የቆዳ ምደባ (Fitzpatrick Skin Phototypes) ከደረጃ 4 እስከ 6 ለሚመደቡ፣ ይኸውም ለዐረብ፣ ለላቲን፣ ለኤዥያ እና ለአፍሪካውያን የቆዳ ቀለሞች እጅግ ጠቃሚ የሆኑ መፍትሄዎችን ይሰጣል።

ጠቆር ያለ ቆዳ ላላቸው ሰዎች የኬሚካል ፒሊንግ የሚሰጠው ጥቅም ብዙ ነው። ዋነኛው ጥቅሙ በቆዳ ላይ የሚወጡ ጥቁር ነጠብጣቦችን ወይም የቆዳ ቀለም አለመመጣጠንን (Hyperpigmentation) ማጥፋቱ ነው። በተጨማሪም ከብጉር በኋላ የሚቀሩ ጠባሳዎችን፣ በፀሐይ መቃጠል ምክንያት የሚመጡ ንቅሳ መሰል ጥቁረቶችን እና የእርጅና መስመሮችን ለማለስለስ ይረዳል። የኬሚካል ውህዱ የላይኛውን የቆዳ ክፍል ሲያቀልጠው፣ ከስር ያለው ቆዳ አዲስ ኮላጅን (collagen - የቆዳ ጥንካሬንና ወጣትነትን የሚጠብቅ ፕሮቲን) እንዲያመርት ስለሚገፋፋው ቆዳው እንዲወጠር፣ እንዲለሰልስና የተፈጥሮ ወጋገኑ እንዲመለስ ያደርጋል።

ነገር ግን በጠቆረ ቆዳ ላይ ይህንን ሕክምና ሲያደርጉ እጅግ ከፍተኛ ጥንቃቄ ያስፈልጋል። ምክንያቱም የጠቆረ ቆዳ ሜላኒን (melanin - ለቆዳ ቀለም የሚሰጥ ንጥረ ነገር) የሚያመርቱ ህዋሳቶቹ በጣም ንቁና ስስ ናቸው። ቆዳው ባልተገባ ኬሚካል ከተቆጣ ወይም ከተቃጠለ፣ ራሱን ለመከላከል ሲል ከመጠን በላይ ሜላኒን ማምረት ይጀምራል። ይህ ሁኔታ ደግሞ ከበፊቱ የባሰ ጥቁረት (Post-Inflammatory Hyperpigmentation ወይም PIH) እንዲፈጠር ወይም በተቃራኒው የቆዳ ቀለም ሙሉ በሙሉ እንዲጠፋ (Hypopigmentation) ሊያደርግ ይችላል። ስለዚህ ለጠቆረ ቆዳ ቁልፉ ሚስጥር ቀስ በቀስ የሚሰሩና ለስላሳ የሆኑ የኬሚካል ዓይነቶችን መምረጥ ነው።

ለጠቆረ ቆዳ ተስማሚ የሆኑ የኬሚካል ፒሊንግ ዓይነቶች

ለጠቆረ ቆዳ የኬሚካል ፒሊንግ ሲመረጥ ትኩረት የሚሰጠው የቆዳውን የላይኛውን ክፍል ብቻ ለስልሰው በሚያራግፉ (Superficial Peels) ላይ ነው። በጥልቀት የሚሰሩ ኬሚካሎች (Deep Peels) ለጠቆረ ቆዳ ፈጽሞ አይመከሩም። ለስላሳ ከሆኑት መካከል አንደኛውና ዋነኛው ሳሊሲሊክ አሲድ (Salicylic Acid) ነው። ይህ አሲድ በስብ ውስጥ የመሟሟት ባህሪ ስላለው ወደ ቆዳ ቀዳዳዎች በጥልቀት ዘልቆ በመግባት የተከማቸ ስብንና ቆሻሻን ያጸዳል። በተለይ በብጉር ለሚሰቃዩ እና በብጉር ምክንያት ጥቁር ነጠብጣብ ላለባቸው የጠቆረ ቆዳ ባለቤቶች ሳሊሲሊክ አሲድ እጅግ አስተማማኝና ተመራጭ ኬሚካል ነው።

ሌላው በጣም ታዋቂና ለስላሳው አሲድ ግላይኮሊክ አሲድ (Glycolic Acid) ነው። ከሸንኮራ አገዳ የሚገኘው ይህ አሲድ፣ የሞቱ የቆዳ ህዋሳትን እርስ በእርስ የሚያያይዘውን ሙጫ መሰል ነገር በማቅለጥ ቆዳው በቀላሉ እንዲላጥ ያደርጋል። ነገር ግን ለጠቆረ ቆዳ ሲያገለግል መጠኑ ወይም ክምችቱ (concentration) ከ30 በመቶ በታች መሆን አለበት። ከዚህ በተጨማሪ ላክቲክ አሲድ (Lactic Acid) ከወተት የሚገኝ ሲሆን፣ የቆዳ ቀለምን ከማስተካከል ባለፈ ቆዳ እርጥበት እንዲያገኝ የማድረግ ልዩ ባህሪ አለው። ስለዚህ ድርቀት ላለበትና ለጠቆረ ቆዳ ላክቲክ አሲድ ተስማሚ ምርጫ ነው።

ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ለጠቆረ ቆዳ እጅግ ተፈላጊ እየሆነ የመጣው ማንዴሊክ አሲድ (Mandelic Acid) ነው። ከለውዝ (bitter almonds) የሚገኘው ይህ አሲድ፣ የህዋስ መጠኑ ትልቅ በመሆኑ ወደ ቆዳ የሚገባው በጣም በዝግታ ነው። ይህ ባህሪው ደግሞ ቆዳ ድንገት እንዳይቆጣና እንዳይቃጠል ስለሚከላከል፣ ለጠቆረ ቆዳ ካሉ አሲዶች ሁሉ ይበልጥ ደህንነቱ የተጠበቀ ያደርገዋል። እንዲሁም እንደ ጄስነር ፒል (Jessner’s Peel) ያሉ የተለያዩ አሲዶችን በቅልቅል የያዙ ውህዶች በዝቅተኛ መጠን ሲዘጋጁ ለጠቆረ ቆዳ ግሩም ውጤት ይሰጣሉ።

 ከሕክምና በፊት እና በኋላ መደረግ ያለባቸው ጥንቃቄዎች

የኬሚካል ፒሊንግ ውጤታማነት ሃምሳ በመቶው በሕክምናው ክፍል ውስጥ የሚደረግ ሲሆን፣ የቀረው ሃምሳ በመቶው ግን ከሕክምና በፊትና በኋላ በሚደረግ ጥንቃቄ ላይ የተመሰረተ ነው። ሕክምናው ከመደረጉ ከሁለት ሳምንት በፊት ቆዳን ማዘጋጀት ያስፈልጋል። ይህም የቆዳ ባለሙያ በሚያዘው መመሪያ መሰረት የሜላኒን ምርትን የሚቀንሱ እንደ ሃይድሮኪኖን (Hydroquinone)፣ ኮጂክ አሲድ (Kojic Acid) ወይም ቲረቲኖይን (Tretinoin) ያሉ ክሬሞችን አስቀድሞ መጠቀምን ሊጨምር ይችላል። ይህ ዝግጅት ኬሚካሉ ሲቀባ የቆዳ ህዋሳት በድንጋጤ ጥቁረት እንዳያመርቱ አስቀድሞ የመከላከያ አቅም ይፈጥርላቸዋል። ከሕክምናው ሶስት ቀን በፊት ግን ማንኛውንም አይነት የሚያቃጥሉ ክሬሞችንና ማቆም ግድ ይላል።

ሕክምናው ከተደረገ በኋላ ባሉት የመጀመሪያዎቹ ቀናት ቆዳ በጣም ስስ፣ ቀይ ወይም የጠቆረ እና የተላጠ ሊሆን ይችላል። በዚህ ወቅት ቆዳን በምንም ዓይነት ሁኔታ በእጅ ነክቶ መላጥ ወይም መነካካት ፈጽሞ የተከለከለ ነው። ቆዳው በራሱ ጊዜ  እንዲረግፍ መተው አለበት፤ ያለበለዚያ እጅግ የከፋ ጠባሳና ጥቁረት ይተዋል። ፊትን በሚታጠብበት ወቅት በጣም ለስላሳ የሆኑ ሳሙናዎችን መጠቀምና በፎጣ ሲጠረግም በቀስታ በመንካት ብቻ መሆን አለበት። የቆዳውን መከላከያ ሽፋን ለመጠገን (skin barrier) ጠንከር ያሉና ማለስለሻ ያላቸውን (moisturizers) ክሬሞች በተደጋጋሚ መቀባት ወሳኝ ነው።

በመጨረሻም፣ ከሁሉም በላይ ትልቁና ወሳኙ ህግ የፀሐይ መከላከያ ክሬም (Sunscreen) መጠቀም ነው። የኬሚካል ፒሊንግ የተደረገበት ጠቆር ያለ ቆዳ ለፀሐይ ጨረር ያለው ተጋላጭነት በጣም ከፍተኛ ነው። ስለዚህ በየቀኑ ቢያንስ የፀሐይ መከላከያ መጠኑ (SPF) ሰላሳ እና ከዚያ በላይ የሆነ፣ የቆዳ ቀለማችንን የማይቀይር ክሬም በየሁለት ሰዓቱ መቀባት ያስፈልጋል። ሕክምናው በተሳካ ሁኔታ ተጠናቆ ቆዳው ሙሉ በሙሉ እስኪያገግም ድረስ በቀጥታ ለፀሐይ ብርሃን መጋለጥን፣ ሳውና መግባትና ከባድ ስፖርት መስራትን ማስወገድ መልካም ነው። ይህንን ጥንቃቄ በማድረግ የጠቆረ ቆዳን ውበትና ጤንነት በኬሚካል ፒሊንግ ማደስ ይቻላል።

 ለጠቆረ ቆዳ ላይ የኬሚካል ፒሊንግ ማድረግ ይቻላል፤ ውጤቱም በጣም ያማረ ነው። ልምድ ካለው የቆዳ ሀኪም (Dermatologist) ወይም የቆዳ ባለሙያ ጋር መማከር ነው።