የቀይ ስር ጭማቂ በርግጥ የደም ግፊትን ይቀንሳል?

                                 የቀይ ስር ጭማቂ በርግጥ የደም ግፊትን ይቀንሳል? 

አዎ! የቀይ ስር ጭማቂ በውስጡ ባለው ከፍተኛ የናይትሬት (Nitrate) ይዘት ምክንያት የደም ግፊትን ለመቀነስ ከፍተኛ እገዛ ያደርጋል።  

በቀይ ስር ውስጥ የሚገኙት ናይትሬቶች ወደ ሰውነታችን በሚገቡበት ጊዜ የደም ሥሮች እንዲሰፉና ዘና እንዲሉ የሚያደርግ "ናይትሪክ ኦክሳይድ" (Nitric Oxide) ወደተባለ ውህድ ይቀየራሉ። ይህም የደም ዝውውርን በማሻሻል የደም ግፊትን በቀላሉ ለመቀነስ ይረዳል። 

ጥናቶች እንደሚያሳዩት በቀን አንድ ብርጭቆ (250 ሚሊ ሊትር ገደማ) የቀይ ስር ጭማቂ መጠጣት ሁለቱንም የላኛው (ሲስቶሊክ) እና የታችኛው (ዲያስቶሊክ) የደም ግፊት መጠኖች  ለመቀነስ ያግዛል። 

ከናይትሬት በተጨማሪ ቀይ ስር ለልብና ለደም ሥር ጤና አስፈላጊ በሆኑ አንቲኦክሲዳንቶች ($Antioxidants$)፣ ኤሌክትሮላይቶችና ሌሎች ጠቃሚ ንጥረ ነገሮች የበለጸገ ነው። 

                ሐኪሞች ለከፍተኛ የደም ግፊት የቀይ ስር ጭማቂን ይመክራሉ?

አዎ፤ ሐኪሞች ከፍተኛ የደም ግፊትን ለመቆጣጠር የሚረዳ የጤናማ የአኗኗር ዘይቤ አካል አድርገው የቀይ ስር ጭማቂን ሊመክሩ ይችላሉ። የደም ግፊትን በጥቂቱም ቢሆን መቀነስ ከደም ግፊት ጋር ተያይዘው ለሚመጡ ለስትሮክና ለልብ ሕመም የመጋለጥ ዕድልን በእጅጉ ይቀንሳል። 

እዚህ ላይ ልብ ሊባል የሚገው ነገር የቀይ ስር ጭማቂ የጤናማ አመጋገብ አካል እንጂ በሐኪምዎ የታዘዙ የደም ግፊት መድኃኒቶችን ወይም ሕክምናዎችን መተካት አይችልም። በመሆኑም በአመጋገብዎ ላይ ከፍተኛ ለውጥ ከማድረግዎ ወይም መድኃኒት ከመቀነስዎ በፊት ሁልጊዜ ሐኪምዎን ያማክሩ። 

                     ምን ያህል የቀይ ስር ጭማቂ መጠጣት አለብዎት?

ጥናቶች እንደሚያሳዩት በቀን ከ70–250 ሚሊ ሊትር የቀይ ስር ጭማቂ ለ3–60 ቀናት ያህል መጠጣት የደም ግፊትን ለመቀነስ ይረዳል። በተለይም በቀን 250 ሚሊ ሊትር (አንድ ብርጭቆ ገደማ) መጠጣት የበለጠ ከፍተኛ ውጤትን ይሰጣል። 

                  ውጤት ለማየት ምን ያህል ጊዜ ይወስዳል?

የቀይ ስር ጭማቂውን ከጠጡ ከ3 ሰዓታት በኋላ የደም ግፊት መቀነስ ሊጀምር ይችላል። ሆኖም ግን ዘላቂና ከፍተኛ ለውጥ ለማግኘት ቢያንስ ለ30 እስከ 60 ቀናት በየቀኑ አዘውትሮ መጠጣት ያስፈልጋል። 

            የደም ግፊት መድኃኒት እየወሰዱ የቀይ ስር ጭማቂ መጠጣት ይቻላል? 

አዎ፤ አብዛኞቹ ሰዎች የደም ግፊት መድኃኒት እየወሰዱ የቀይ ስር ጭማቂን ምንም ዓይነት ጉዳት ሳያጋጥማቸው መጠጣት ይችላሉ። ሆኖም የቀይ ስር ጭማቂ በራሱ የደም ግፊትን የመቀነስ አቅም ያለው በመሆኑ፣ ከመድኃኒት ጋር አብሮ ሲወሰድ የደም ግፊትዎን በጣም እንዲወርድ (Hypotension) ሊያደርገው ይችላል።

ስለሆነም ለከፍተኛ ደም ግፊት መድኃኒት የሚወስዱ ከሆነ፣ የቀይ ስር ጭማቂን ወደ የዕለት ተዕለት አመጋገብዎ ከመጨመርዎ በፊት ከሐኪምዎን ማማከር ይኖርብዎታል።

የደም ግፊትዎ በጣም ከተቀነሰ (Hypotension) የሚከተሉትን ምልክቶች ሊያስተውሉ ይችላሉ ፦

• የማዞር ስሜት
• የእይታ ብዥ ማለት
• ራስን መሳት
• ግራ መጋባት
• ያልተለመደና ከፍተኛ የድካም ስሜት 
• ራስ ምታት
• ማቅለሽለሽ እና
• የልብ ምት መጨመር (Heart palpitations)

እነዚህ ምልክቶች በጣም ከባድ ከሆኑ ወይም ተቀምጠውም ሆነ ተኝተው ካልተሻሻሉ አስቸኳይ የሕክምና እርዳታ ማግኘት ያስፈልጎታል ።

          የቀይ ስር ጭማቂ መጠጣት የጎንዮሽ ጉዳቶች አሉት?

የቀይ ስር ጭማቂ ለአብዛኛው ሰው ደኅንነቱ የተጠበቀ ቢሆንም የሚከተሉት ጥቂት የጎንዮሽ ጉዳቶች ሊኖሩት ይችላሉ ፦ 

• የሽንትና የሰገራ ቀለም መለወጥ (Beeturia) 

በቀይ ስር ውስጥ በሚገኙ ተፈጥሯዊ ቀለሞች (Pigments) ምክንያት ሽንትና ሰገራ የሮዝ ወይም የቀይ ቀለም የመያዝ አጋጣሚ ይኖራቸዋል። ይህም ምንም ዓይነት የጤና ጉዳት የሌለው መደበኛ ክስተት ነው። 

• የኩላሊት ጠጠር

ቀይ ስር በውስጡ ከፍተኛ የኦክሳሌት (oxalates) ይዘት ያለው በመሆኑ ለኩላሊት ጠጠር የመጋለጥ እድል ባላቸው ሰዎች ላይ የካልሲየም ኦክሳሌት (calcium oxalate) የኩላሊት ጠጠር የመፈጠር እድልን ሊጨምር ይችላል።

• ዝቅተኛ የደም ግፊት  

ቀደም ሲል ዝቅተኛ የደም ግፊት ካለብዎት ወይም የደም ግፊት መድኃኒት የሚወስዱ ከሆነ፣ ጭማቂው የደም ግፊትዎን ይበልጥ ሊቀንሰው ስለሚችል የደም ግፊትዎን አዘውትረው ይከታተሉ ።

            የቀይ ስር ጭማቂን በቤት ውስጥ እንዴት ማዘጋጀት ይቻላል? 

በቤትዎ ጣፋጭና ጤናማ የቀይ ስር ጭማቂ በቀላሉ ለማዘጋጀት የሚከተሉትን ቀላል መመሪያዎች ይከተሉ ፦

    የሚያስፈልጉ ግብዓቶች ፦

         - 1 ወይም 2 መካከለኛ ቀይ ስር

         - 1 ብርጭቆ ንጹሕ ውሃ

         - እንደ ፍላጎትዎ ካሮት ወይም አፕል

         - 1 የሻይ ማንኪያ የሎሚ ጭማቂ (ለተጨማሪ ጣዕም)

     የአዘጋጃጀት ሂደት 

• ቀይ ስሮቹን በደንብ አጥበው ካላጡ በኋላ፣ ለመፍጨት እንዲያመች በትንሽ ትንሹ ይክተፏቸው 
• የተከተፈውን ቀይ ስር፣ 1 ብርጭቆ ውሃን እንዲሁም ካሮት ወይም አፕል አብረው በመፍጫ (Blender) ውስጥ ይክተቱ ፤ ከዚያም በደንብ አልመው ይፍጩት
• ጭማቂው ይበልጥ ለስላሳ እንዲሆንልዎ ከፈለጉ በማጥለያ ያጥልሉት 
• ለተሻለ ጣዕም እና መዓዛ 1 የሻይ ማንኪያ የሎሚ ጭማቂ ይጨምሩበት  
• ጭማቂው ለረጅም ጊዜ ከተቀመጠ በውስጡ ያለው የናይትሬት ይዘትና ጠቃሚ ንጥረ ነገሮች ሊቀንሱ ስለሚችሉ እንደተዘጋጀ ወዲያውኑ ቢጠጡት ይመረጣል

            ቀይ ስርን መብላትስ የደም ግፊትን ለመቀነስ ይረዳል? 

ቀይ ስርን አብስሎ ወይም በጥሬው መብላት የደም ግፊትን ለመቀነስ ሊረዳ ይችላል። ሆኖም ግን አብዛኞቹ እስከ አሁን የተደረጉ ሳይንሳዊ ጥናቶች ትኩረት ያደረጉት በቀይ ስር ጭማቂ ላይ ነው ።

ስለሆነም ቀይ ስርን መብላት ከጭማቂው ጋር እኩል የሆነ የደም ግፊት የመቀነስ አቅም እንዳለው በእርግጠኝነት ለመወሰን ተጨማሪ ጥናቶች ያስፈልጋሉ።