ክትባት ለህፃናት ብቻ ነው?

                  ክትባት ለህፃናት ብቻ ነው?

ብዙ ሰዎች ስለ ክትባትን ሲያስቡ ወዲያውኑ ህፃናትን ያስታውሳሉ። ህፃናት ከተወለዱበት ጊዜ ጀምሮ በተወሰነ መርሃ ግብር መሰረት የተለያዩ ክትባቶችን ስለሚወስዱ፣ ክትባት ለእነሱ ብቻ እንደሆነ የሚያስቡ ሰዎች አሉ። ነገር ግን ይህ አስተሳሰብ ትክክል አይደለም።

ክትባት የሚያስፈልገው ለህፃናት ብቻ አይደለም! ወጣቶች፣ አዋቂዎች፣ ነፍሰ ጡሮች፣ አረጋውያን እና የተወሰኑ የጤና ችግሮች ያለባቸው ሰዎችም በተለያዩ ወቅቶች ክትባት ያስፈልጋቸዋል። ክትባት ሰውነትን ከከባድ ተላላፊ በሽታዎች ለመከላከል ከሚጠቅሙ ውጤታማ የሕክምና መንገዶች አንዱ ነው።

         ክትባት ምንድን ነው?

ክትባት ሰውነታችን ለአንዳንድ ተላላፊ በሽታዎች ከመጋለጡ በፊት እነዚህን በሽታዎች ለመዋጋት እና የመከላከያ አቅሙን ለማዘጋጀት የሚጠቅም መድሃኒት ነው። ክትባት ሰውነታችን በሽታን በፍጥነት እንዲያውቅ እና እንዲከላከል ስለሚያስተምረው፣ በዚህ ምክንያት ብዙ አደገኛ በሽታዎች ሙሉ በሙሉ ወይም በእጅጉ ቀንሰዋል።

        ለምን አዋቂዎችም ክትባት ያስፈልጋቸዋል?

ብዙ ሰዎች "በልጅነቴ ክትባት ወስጃለሁ፤ በቂ ነው" ብለው ያስባሉ። ነገር ግን አንዳንድ ክትባቶች የሚሰጡት የበሽታ መከላከል ከጊዜ በኋላ ሊቀንስ ይችላል። ስለዚህ የማጠናከሪያ ክትባቶች ሊያስፈልጉ ይችላሉ።

በተጨማሪም፣

• አዳዲስ በሽታዎች ሲከሰቱ አዳዲስ ክትባቶች ሊያስፈልጉ ይችላሉ።
• ወደ ተለያዩ አገሮች ሲጓዙ የተወሰኑ ክትባቶች ሊያስፈልጉ ይችላሉ።
• የሥራ ባህሪ (ለምሳሌ የጤና ባለሙያዎች) ተጨማሪ የክትባት ጥበቃ ሊያስፈልጋቸው ይችላል።
• እድሜ ሲጨምር የሰውነት መከላከያ አቅም ሊቀንስ ስለሚችል ተቸማሪ ክትባቶች ሊያስፈልጉ ይችላሉ።

ስለዚህ ክትባት የህፃናት ብቻ ሳይሆን በሁሉም ዕድሜ ውስጥ ጤናን ለመጠበቅ አስፈላጊ ነው።

       ክትባት ሊያስፈልጋቸው የሚችሉ ሰዎች

1. ነፍሰ ጡሮች

በእርግዝና ወቅት የሚሰጡ አንዳንድ ክትባቶች እናትን ብቻ ሳይሆን ህፃኑንም በህይወቱ የመጀመሪያ ወራት ይጠብቃሉ። የትኛው ክትባት እንደሚሰጥ ግን በሐኪም ምክር መወሰን አለበት።

2. አረጋውያን

እድሜ ሲጨምር የተላላፊ በሽታዎች አደጋ ይጨምራል። ስለዚህ አንዳንድ ክትባቶች ከከባድ በሽታ፣ ሆስፒታል ከመተኛት እና ከውስብስብ ችግሮች ለመከላከል ይረዳሉ።

3. ስር-የሰደዱ የጤና ችግር ያለባቸው ሰዎች

የስኳር በሽታ፣ የልብ በሽታ፣ የሳንባ በሽታ፣ የኩላሊት ችግር ወይም የመከላከያ አቅምን የሚያዳክሙ ሕመሞች ያሉባቸው ሰዎች ለአንዳንድ ኢንፌክሽኖች የበለጠ አደጋ ላይ ሊሆኑ ይችላሉ። ለእነዚህ ሰዎች ተገቢውን ክትባት መውሰድ ጠቃሚ ነው።

4. የጤና ባለሙያዎች

በየቀኑ ከታካሚዎች ጋር የሚገናኙ በመሆናቸው ራሳቸውንም ሆነ የሚያገለግሏቸውን ሰዎች ለመጠበቅ የሚመከሩ ክትባቶችን መውሰድ ይኖርባቸዋል።

       ስለ ክትባት የሚነገሩ የተሳሳቱ እምነቶች

"ክትባት በሽታውን ያስከትላል"

ይህ ትክክል አይደለም። ብዙ ክትባቶች በሽታውን ሳያስከትሉ ሰውነት መከላከያ እንዲፈጥር ያደርጋሉ።

"ጤናማ ነኝ፤ ክትባት አያስፈልገኝም"

ጤናማ ሰዎችም ተላላፊ በሽታዎች ሊይዛቸው ይችላል። ክትባት በበሽታው የመያዝ እድልን ወይም የበሽታውን ክብደት ለመቀነስ ይረዳሉ።

"ክትባት ብዙ የጎንዮሽ ጉዳት አለው"

አብዛኛዎቹ ሰዎች ቀላል የሆኑ ምልክቶች ብቻ ያጋጥሟቸዋል። ለምሳሌ በተወጉበት ቦታ ህመም፣ ቀላል ትኩሳት ወይም ድካም። እነዚህ በተለምዶ በጥቂት ቀናት ውስጥ ይጠፋሉ። ከባድ የጎንዮሽ ጉዳቶች አልፎ አልፎ የሚከሰቱ ናቸው።

       ክትባት ለማህበረሰብም ጥቅም አለው

ክትባት ግለሰቡን ብቻ አይጠብቅም። ብዙ ሰዎች ክትባት ሲወስዱ በሽታዎች በማህበረሰብ ውስጥ የሚሰራጩበትን እድል ይቀንሳል። ይህም ህፃናት፣ አንዳንድ ታካሚዎች እና ደካማ የመከላከያ አቅም ያላቸው ሰዎች እንዲጠበቁ ይረዳል።

       ክትባት ከመውሰድዎ በፊት መታወቅ ያለባቸው ነገሮች 

• የቀድሞ የክትባት ታሪክዎን ለሐኪምዎ ያሳውቁ።
• አለርጂ ወይም ሌላ የጤና ችግር ካለዎት ለሐኪምዎ ይንገሩ።
• የሚመከረውን የክትባት መርሃ ግብር ይከተሉ።
• ከክትባት በኋላ የሚታዩ ምልክቶችን ይከታተሉ፣ ያልተለመዱ ምልክቶች ካጋጠሙዎ ወደ ጤና ተቋም ይሂዱ።

"ክትባት ለህፃናት ብቻ ነው?" የሚለው ጥያቄ ቀላል መልስ አለው። አይደለም! ክትባት በሁሉም ዕድሜ ላይ ያሉ ሰዎችን ከተለያዩ ተላላፊ በሽታዎች ለመጠበቅ የሚያስፈልግ ውጤታማ የመከላከያ ዘዴ ነው።

የሚያስፈልግዎት ክትባት እንደ ዕድሜዎ፣ እንደ ጤና ሁኔታዎ፣ እንደ ሥራዎ እና እንደ ጉዞ ዕቅድዎ ሊለያይ ይችላል። ስለዚህ የትኞቹ ክትባቶች እንደሚያስፈልጉዎት ከሐኪም ወይም ከጤና ባለሙያ ጋር መማከር ይመከራል።

ዛሬ የሚወሰድ ክትባት ነገ ከከባድ በሽታ ሊጠብቅዎት ይችላል። ጤናዎን ይጠብቁ፤ በተገቢው ጊዜ ክትባትዎን ይውሰዱ።