አልኮል በጤናችን ላይ የሚያደርሰው ተፅዕኖ

አልኮል በጤናችን ላይ የሚያደርሰው ተፅዕኖ

አልኮል በህብረተሰባችን ውስጥ ለተለያዩ ማህበራዊ ስብሰባዎች፣ በዓላት እና መዝናኛዎች በሰፊው ጥቅም ላይ ይውላል። ነገር ግን ብዙዎቻችን አልኮል ወደ ሰውነታችን ከገባ በኋላ በየእያንዳንዳችን የሰውነት ክፍል ላይ ምን ዓይነት ለውጥ እንደሚያመጣ በጥልቀት አንገነዘብም።

አልኮል ከጠጣነው በኋላ በፍጥነት ወደ ደም ስር በመቀላቀል ሁሉንም የሰውነት ክፍሎች ይደርሳል። በዚህ ጽሑፍ ውስጥ አልኮል በጤና ላይ የሚያደርሰውን አጭር እና የረጅም ጊዜ ጉዳቶች፣ የሕክምና እውነታዎችን እና የጥንቃቄ መንገዶችን በዝርዝር እንመለከታለን።

1. በአጭር ጊዜ ውስጥ በሰውነት ላይ የሚታዩ ተፅዕኖዎች

አልኮል ወደ ሰውነት ከገባ ከጥቂት ደቂቃዎች በኋላ በነርቭ እና በሌሎች አካላት ላይ ተፅዕኖ ማሳየት ይጀምራል።

• የአእምሮ እና የነርቭ ስርዓት: የአስተሳሰብ፣ የውሳኔ አሰጣጥ፣ የእይታ እና የእንቅስቃሴ ቁጥጥር ይቀንሳል። ይህም ለአደጋዎች እና ለተሳሳቱ ውሳኔዎች ይዳርጋል።
• የእንቅልፍ መታወክ: አልኮል በፍጥነት እንቅልፍ እንዲይዘን ሊያደርግ ቢችልም፣ ጥራት ያለው የእንቅልፍ ደረጃን (REM sleep) ያጎድላል።
• የሰውነት ድርቀት (Dehydration): አልኮል የሽንት መጠን እንዲጨምር የሚያደርገውን ሆርሞን በመጫን የሰውነት ፈሳሽን ያጠፋል፤ ይህም በሚቀጥለው ቀን ለከፍተኛ ራስ ምታት፣ ድካም እና ማቅለሽለሽ (Hangover) ይዳርጋል።
• የጨጓራ መበሳጨት: የጨጓራ አሲድ ምርትን በመጨመር ማቅለሽለሽ፣ ማስመለስ እና የጨጓራ ማቃጠል ያስከትላል።

2. የረጅም ጊዜ የጤና ጉዳቶች

አልኮልን በብዛት እና በቋሚነት መጠጣት ሁሉንም የሰውነት ክፍሎች ለከፍተኛ እና ዘላቂ የጤና አደጋዎች ያጋልጣል።

 የጉበት ጤና እና አልኮል

ጉበት የአልኮል መርዝነትን የማስወገድ ዋነኛ ኃላፊነት ያለበት አካል ነው። አልኮልን አብዝቶ መጠጣት በጉበት ላይ ተከታታይ ጉዳቶችን ያደርሳል።

1. የጉበት ስብ (Fatty Liver): የአልኮል መጠጣት ሲበዛ በጉበት ሴሎች ላይ ስብ ይከማቻል። ይህ የመጀመሪያው የጉበት ጉዳት ደረጃ ነው።
2. የጉበት እብጠት (Alcoholic Hepatitis): በጉበት ላይ የቆሰለ እብጠት ይፈጥራል፤ ይህም ለሆድ ህመም ይዳርጋል።
3. የጉበት ሲሮሲስ (Cirrhosis): የጉበት ህዋሳት በቋሚነት በመጎዳታቸው እና ጠባሳ በመፍጠራቸው ምክንያት ጉበት ሥራውን የሚያቆምበት አደገኛ የመጨረሻ ደረጃ።

 የልብና የደም ዝውውር ስርዓት

• ከፍተኛ የደም ግፊት (Hypertension): አልኮልን አብዝቶ መጠጣት የደም ግፊትን ይጭምራል ፤ ይህም ለልብ ድካም እና ለስትሮክ አደጋ ያጋልጣል።
• የልብ ጡንቻ መዳከም (Cardiomyopathy): የልብ ጡንቻዎች እንዲዘረጉ እና እንዲዳከሙ በማድረግ የልብ ደም የመጨመቅ አቅምን ይቀንሳል።
• የልብ ምት መዛባት (Arrhythmia): የልብ ምት መደበኛ ያልሆነ እንዲሆን ያደርጋል።

 የምግብ መፈጨት ስርዓት እና ጣፊያ

• የጣፊያ እብጠት (Pancreatitis): አልኮል በጣፊያ ውስጥ ያሉ የምግብ መፈጨት ኢንዛይሞች ሳይወጡ እዚያው እንዲንቀሳቀሱ በማድረግ አደገኛ እና ከፍተኛ ሕመም የሚያስከትል እብጠት ያመጣል።
• የምግብ ንጥረ ነገሮች ስውነታችን መውሰድ በመቀነስ:  ለቪታሚን (በተለይም የቪታሚን B1) እና ሚነራል እጥረት ይዳርጋል።

 የካንሰር ተጋላጭነት

ዓለም አቀፍ የጤና ድርጅት (WHO) አልኮልን አንደኛ ደረጃ የካንሰር አምጪ ምድብ ውስጥ መድቦታል። በዋናነት ለሚከተሉት የካንሰር ዓይነቶች ያጋልጣል።

• የአፍ፣ የጉሮሮ እና የምግብ ማለፊያ (Esophagus) ካንሰር
• የጉበት ካንሰር
• የትልቅ አንጀት (Colon) ካንሰር
• የጡት ካንሰር (በሴቶች ላይ)

 የአእምሮ ጤና እና የነርቭ ስርዓት

• ድብርት እና ጭንቀት: አልኮል ጊዜያዊ እፎይታ ቢሰጥም፣ በአንጎል ውስጥ ያሉትን የኬሚካል ሚዛኖች በመቀየር ለከፍተኛ ድብርት እና ጭንቀት ይዳርጋል።
• የአልኮል ሱሰኝነት (Alcohol Dependence): አእምሮ እና ሰውነት ከአልኮል ውጭ መስራት የማይችሉበት ደረጃ ላይ መድረስ።
• የትውስታ መዳከም: የረጅም ጊዜ መጠጣት የአንጎል ሴሎችን በመጉዳት የማስታወስ ችሎታን ያዳክማል።

 የበሽታ መከላከያ አቅም መዳከም

አልኮል የሰውነትን የበሽታ መከላከያ ህዋሳት በመጉዳት እንደ ሳንባ ነቀርሳ (TB) እና የሳንባ ምች (Pneumonia) ላሉ ተላላፊ በሽታዎች ያጋልጣል።

3. ስለ አልኮል ያሉ የተሳሳቱ አመለካከቶች እና እውነታዎች

 "አልኮል በጥሩ ሁኔታ እንድተኛ ይረዳኛል።"

እውነታ: አልኮል እንቅልፍ በፍጥነት እንዲይዝ ቢረዳም፣ የእንቅልፍ ጥራትን ያበላሻል፤ በሌሊት ደጋግሞ እንዲነቁ ያደርጋል።

"ቀይ ወይን መጠጣት ሁልጊዜ ለልብ ጤና ይጠቅማል።"

እውነታ: በቀይ ወይን ውስጥ አንቲኦክሲዳንት ቢኖርም፣ ጥቅሙ ከአልኮሉ ጉዳት ጋር ሲነጻጸር እጅግ አነስተኛ ነው። ተመሳሳይ ጥቅምን ከወይን ፍሬ ወይም ከሌሎች ፍራፍሬዎች ማግኘት ይቻላል።

4. የአልኮል መጠኖችን መቀነስ እና ጤናን ማሻሻል

አልኮልን ለመቀነስ ወይም ሙሉ በሙሉ ለማቆም የሚከተሉትን ተግባራዊ እርምጃዎች መውሰድ ይቻላል፡

1. ወሰን መደብ: በሳምንት ወይም በወር የምትጠጡትን መጠን አስቀድማችሁ ወስኑ እና ወሰኑን አትለፉ።
2. ውኃ አብረው ይጠጡ: አልኮል ሲጠጡ በመካከሉ ብዙ ውኃ መጠጣት የሰውነት ፈሳሽ እንዳይጠፋ ይረዳል።
3. በባዶ ሆድ አለመጠጣት: ከምግብ በኋላ መጠጣት አልኮል በፍጥነት ወደ ደም እንዳይቀላቀል ያደርጋል።
4. አማራጭ መጠጦችን መጠቀም: ከአልኮል ነፃ የሆኑ ለስላሳዎችን፣ የተፈጥሮ ጁሶችን ወይም የፍራፍሬ ውኃዎችን መምረጥ።
5. የባለሙያ ድጋፍ መፈለግ: አልኮልን ማቆም ከአቅም በላይ ከሆነ የህክምና እና የስነ-ልቦና ድጋፍ ማግኘት አስፈላጊ ነው።