Hydrops Fetalis

                                       Hydrops fetalis (ሃይድሮፕስ ፌታሊስ)     

Hydrops fetalis (ሃይድሮፕስ ፌታሊስ) ያልተወለደ ሕፃን ወይም አዲስ የተወለደ ሕፃን ላይ በሁለት ወይም ከዚያ በላይ በሆኑ የሰውነት ክፍሎች ላይ ከመጠን በላይ ፈሳሽ የሚከማችበት ከባድ ሁኔታ ነው። ይህ ፈሳሽ በሆድ፣ በደረት፣ በልብ አካባቢ እና በቆዳ ላይ ሊከማች ይችላል። ይህ ሁኔታ የሕፃኑን አካላት በመጫን ተግባራቸውን ሊያስተጓጉል ስለሚችል ለሕይወት አስጊ ሊሆን ይችላል።

ምልክቶች

የሃይድሮፕስ ፌታሊስ ምልክቶች እንደ ክብደቱ ይለያያሉ። በጣም የተለመዱ ምልክቶች የሚከተሉትን ያካትታሉ፡

• በማህፀን ውስጥ እያለ የሚታዩ ምልክቶች:
  • በአልትራሳውንድ ምርመራ ወቅት የሆድ፣ የሳንባ፣ የልብ ወይም የቆዳ እብጠት።
  • ከመጠን በላይ የአምኒዮቲክ ፈሳሽ (polyhydramnios)።
  • ያበጠ ወይም ወፍራም የእንግዴ ልጅ (placenta)።
• ከተወለደ በኋላ የሚታዩ ምልክቶች:
  • አጠቃላይ የሰውነት እብጠት (anasarca)።
  • የመተንፈስ ችግር።
  • የቆዳ ቀለም መቀየር (ሐመር ወይም ሰማያዊ)።
  • የጉበት እና ጣፊያ እብጠት።

መንስኤዎች

ሃይድሮፕስ ፌታሊስ በብዙ ምክንያቶች ሊከሰት ይችላል። ዋናዎቹ ምክንያቶች በሁለት ይከፈላሉ፡

1. የበሽታ መከላከያ (Immune) ሃይድሮፕስ ፌታሊስ:
   • ይህ የሚከሰተው በእናቲቱ እና በሕፃኑ መካከል ያለው የደም ዓይነት ልዩነት ሲኖር ነው። ለምሳሌ እናት የRh-negative ደም ዓይነት ሲኖራት እና ሕፃኑ ደግሞ Rh-positive የደም ዓይነት ሲኖረው፣ የእናቲቱ አካል የሕፃኑን ቀይ የደም ሴሎች የሚያጠፉ አንቲቦዲዎችን ያመርታል። ይህ ደግሞ በሕፃኑ ላይ ከባድ የደም ማነስን ያስከትላል፣ ይህም ወደ ሃይድሮፕስ ይመራል።
2. በሽታ መከላከያ ያልሆነ (Non-immune) ሃይድሮፕስ ፌታሊስ:
   • ይህ ዓይነቱ ሃይድሮፕስ በጣም የተለመደ ሲሆን፣ በብዙ ምክንያቶች ሊከሰት ይችላል። አንዳንድ ዋና ዋና ምክንያቶች:
     • የልብና የደም ዝውውር ችግሮች: የልብ ጉድለቶች።
     • የጄኔቲክ ወይም የክሮሞሶም እክሎች: ለምሳሌ Turner syndrome።
     • ከባድ የደም ማነስ: በኢንፌክሽን ወይም በዘረመል በሽታዎች (ለምሳሌ thalassemia) ምክንያት የሚመጣ።
     • ኢንፌክሽኖች: እንደ ፓርቮ ቫይረስ B19፣ ሳይቶሜጋሎ ቫይረስ፣ ወይም ቶክሶፕላዝማ ያሉ ኢንፌክሽኖች።
     • የጉበት ወይም የኩላሊት ችግሮች።
     • በብዙ ልጆች እርግዝና (ለምሳሌ መንትያ) ወቅት የሚከሰቱ ችግሮች።

ሕክምና

የሃይድሮፕስ ፌታሊስ ሕክምና እንደ ዋናው መንስኤ እና እንደ ሁኔታው ክብደት ይወሰናል። አንዳንድ ጊዜ ገና በማህፀን ውስጥ እያለ ሕክምና ሊደረግ ይችላል።

• በማህፀን ውስጥ የሚደረግ ሕክምና:
  • የደም ዝውውር (Intrauterine blood transfusion): በደም ማነስ ምክንያት ለሚመጣ ሃይድሮፕስ ሕፃኑ በማህፀን ውስጥ እያለ ደም ሊሰጠው ይችላል።
  • የፈሳሽ መውጣት (Shunting): በሳንባ ወይም በሆድ ውስጥ የተከማቸ ፈሳሽ መውጣት ሊያስፈልግ ይችላል።
• ከተወለደ በኋላ የሚደረግ ሕክምና:
  • የመተንፈሻ ድጋፍ: አብዛኛውን ጊዜ ሕፃኑ ለመተንፈስ እንዲችል በኦክስጅን ወይም በቬንቲሌተር ድጋፍ ያስፈልገዋል።
  • የፈሳሽ ማስወገጃ: በሳንባ ወይም በሆድ ውስጥ የተከማቸን ፈሳሽ በመርፌ ወይም በልዩ ቱቦ ማውጣት።
  • የደም ዝውውር: አስፈላጊ ከሆነ ደም መስጠት።

Hydrops fetalis (ሃይድሮፕስ ፌታሊስ) ከፍተኛ የሆነ የጽንስ መጨንገፍ፣ የሞተ ሕፃን መውለድ (stillbirth) እና አዲስ የተወለዱ ሕፃናት ሞት (neonatal death) አደጋን ያመጣል ።

ይህ የሆነበት ምክንያት፡-

• የፅንስ መጨንገፍ: ከመጠን በላይ የሆነ ፈሳሽ ክምችት የፅንሱን ልብ፣ ሳንባ እና ሌሎች ወሳኝ የአካል ክፍሎችን ስራ ሊያስተጓጉል ይችላል። ይህ ደግሞ እርግዝናው እንዲቋረጥ ወይም ፅንሱ በማህፀን ውስጥ እንዲሞት ያደርጋል።
• የሞተ ሕፃን መውለድ (Stillbirth): ሁኔታው በወቅቱ ካልተገኘ ወይም ህክምና ካልተደረገለት ፅንሱ ከመወለዱ በፊት ሊሞት ይችላል። ይህ በተለይ በከባድ የደም ማነስ ወይም በሌሎች የአካል ክፍሎች ብልሽት ምክንያት ሲከሰት ነው።
• አዲስ የተወለዱ ሕፃናት ሞት (Neonatal Death): ሃይድሮፕስ ፌታሊስ ያለባቸው ሕፃናት ከተወለዱ በኋላም ከባድ ችግሮች ሊገጥሟቸው ይችላሉ። የመተንፈስ ችግር፣ የልብ ድካም እና ሌሎች የአካል ክፍሎች ብልሽት ለሕይወታቸው አደገኛ ነው።

የዚህ በሽታ ትንበያ እንደ መንስኤው፣ በሽታው በታየበት ጊዜ እና በሕክምናው አቅም ይለያያል።