የተናጠ ሕፃን (ሼክን ቤቢ) ሲንድሮም

የተናጠ ሕፃን (ሼክን ቤቢ) ሲንድሮም

እንደ ወላጅ ወይም ተንከባካቢ የልጅዎን ደህንነት ለመጠበቅ እና አካባቢውን ሁሉ ከጥቃት ነጻ ለማድረግ የሚችሉትን ሁሉ ማድረግ ይፈልጋሉ። እንደ ዩኒሴፍ መረጃ ከሆነ በሚያሳዝን ሁኔታ, በዓለም ዙሪያ ወደ 400 ሚሊዮን የሚጠጉ ሕፃናት ጥቃት ያጋጥማቸዋል። ከእነዚህ አደጋዎች አንዱ የተናጠ ሕፃን (ሼክን ቤቢ) ሲንድሮም ነው። በዚህ ጽሁፍ የተናወጠ ሕፃን (ሼክን ቤቢ) ሲንድሮም ምን እንደሆነ፣ ምልክቶቹን፣ ህክምናውን እና እንዴት መከላከል እንደሚቻል እናያለን።

ሼክን ቤቢ ሲንድሮም ምንድን ነው?

ሼክን ቤቢ ሲንድሮም ሕፃናት ወይም ትንሽ ልጆች በኃይል ሲናጡ ወይም ሲንቀጠቀጡ የሚከሰት የአንጎል ጉዳት ነው። ህፃናት፣ በተለይም ጨቅላ ህጻናት ሙሉ በሙሉ ያልዳበሩ ደካማ የአንገት ጡንቻዎች እና ከሰውነታቸው ጋር ሲወዳደር በአንጻራዊነት ትልቅ እና ከባድ ጭንቅላት ስላላቸው ለጉዳት ተጋላጭ ናቸው። መንቀጥቀጡ ሁል ጊዜ ሆን ተብሎ የሚደረግ ላይሆን ቢችልም በብዛት የልጅ ተንከባካቢዎች የሚያለቅስ ሕፃንን ማረጋጋት ሲያቅታቸው በብስጭት ወይም በጭንቀት የሚያደርጉት ተግባር ውጤት ነው። አንድ ሕፃን በጉልበት ሲናጥ ወይም ሲንቀጠቀጥ አንጎል በፍጥነት ወደ ኋላና ወደ ፊት ወደ የራስ ቅሉ ውስጥ ይንቀሳቀሳል፣ በዚህም ጊዜ አንጎሉ ላይ መገጫጨት፣ እብጠት እንዲሁም ለስላሳ የደም ሥሮችን በመጉዳት ደም መፍሰስ ሊከሰት ይችላል። ይህ አደጋ ቋሚ የሆነ የአንጎል ጉዳት፣ የእድገት መዘግየት ብሎም ሞትን ሊያስከትል ይችላል።

ምልክቶች

የሼክን ቤቢ ሲንድሮም ምልክቶች ወዲያውኑ ላይታዩ ቢችሉም አንዳንድ ምልክቶችን ሊያስተውሉ ይችላሉ። ምልክቶቹም የሚከተሉትን ያካትታሉ:-

• በጣም መነጫነጭ ወይም ብስጭት 
• የሚጥል በሽታ
• ደካማ አመጋገብ ወይም የመዋጥ ችግር
• ማስታወክ
• የመተንፈስ ችግር
• ምላሽ አለመስጠት ወይም በንቃት የመቆየት ችግር
• በጭንቅላቱ ወይም በፊቱ አካባቢ መበለዝ እና
• ደም የለበሰ አይን
• የጡንቻ መድከም ወይም መንዘላዘል
• ምክንያቱ የማይታወቅ የአጥንት ስብራት 

ከእነዚህ ምልክቶች አንዱን ካዩ እና አንድ ሕፃን እንደተናወጠ ከጠረጠሩ ተጨማሪ የአንጎል ጉዳትን ለመከላከል ጊዜ ወሳኝ ስለሆነ ወዲያውኑ  የሕክምና እርዳታ ያግኙ።

ምርመራ

• የሕክምና ታሪክ፡- የመናጥ እና የመጎሳቆል እድልን ለማወቅ የሕክምና ታሪክ ወሳኝ ነው።
• አካላዊ ምርመራ፡- ጥልቅ የአካል ምርመራ ምልክቶቹን ለመለየት ጠቃሚ ነው።
  • የነርቭ ስርአት ግምገማ - ንቃተ-ህሊናን እና የአነቃቂዎች ምላሽን ለመገምገም
  • የዓይን ምርመራ - በአይን ላይ የደም መፍሰስ ሊታይ ይችላል
  • የአጽም እና ጡንቻ ስርአት ምርመራ - ተደጋጋሚ አደጋን ሊያመለክት ይችላል
• የምስል ምርመራዎች
  • ሲቲ ስካን (የኮምፒውተር ቶሞግራፊ)፡- እንደ አንጎል እብጠት፣ ደም መፍሰስ ወይም የራስ ቅል ስብራት ያሉ ጉዳቶችን ለመለየት ሲቲ ስካን ብዙ ጊዜ ይከናወናል። 
  • ኤም·አር·አይ (ማግኔቲክ ሬዞናንስ ኢሜጂንግ)፡- ስለ አንጎል ጉዳት የበለጠ ዝርዝር እይታን እና ስውር ጉዳትን መለየት ይችላል።
  • የፈንደስኮፒ ምርመራ፡- በአይን ሐኪም የሚደረግ ሲሆን የረቲና የደም መፍሰስን ያሳያል። 
  • የአጥንት ራጅ(ኤክስ·ሬይ)፡- ስብራትን ወይም የአጥንት ጉዳቶችን ለመለየት ሊደረግ ይችላል።
• የደም ምርመራዎች፡- የስርዓታዊ ጉዳት ምልክቶችን ለመገምገም ጥቅም ላይ ሊውሉ ይችላሉ 

ህክምና

  ተጨማሪ ጉዳቶችን እና ውስብስብ አደጋን ለመቀነስ አፋጣኝ የሕክምና ጣልቃገብነት ወሳኝ ነው። ሕክምናው እንደ ጉዳቱ ክብደት እና በልጁ ልዩ ፍላጎቶች ላይ የተመሰረተ ሲሆን የሕፃናት ሕክምና ባለሙያዎች፣ የነርቭ ሐኪሞች፣ የነርቭ ቀዶ ጥገና ሐኪሞች፣ የዓይን ሐኪሞች እና የማህበራዊ ሰራተኞችን ጨምሮ በበርካታ ዘርፍ ባሉ ቡድኖች ይከናወናል።

• የመተንፈሻ አካላት ህክምና፡- የመተንፈስ ችግር በሼክን ቤቢ ሲንድሮም የተለመደ ምልክት ስለሆነ የአየርን መንገድ መጠበቅ እና በቂ ኦክሲጅንን ማረጋገጥ አስፈላጊ ነው።
• ቀዶ ጥገና፡- ጉልህ የሆነ የአንጎል እብጠት ወይም የደም መፍሰስ ካለ፣ በአእምሮ ላይ ያለውን ጫና ለማርገብ እና ተጨማሪ ጉዳት እንዳይደርስ ቀዶ ጥገና አስፈላጊ ሊሆን ይችላል።
• የዓይን ቀዶ ጥገና፡- ከባድ የሬቲና ደም መፍሰስ በሚከሰትበት ጊዜ ዓይነ ስውርነትን ወይም ሌሎች ችግሮችን ለመከላከል ሊያስፈልግ ይችላል።
• የነርቭ ተሃድሶ፡- የእድገት መዘግየቶችን፣ የእንቅስቃሴ ክህሎት ጉድለቶችን ወይም የጡንቻን ጥንካሬ ችግሮችን ለመፍታት አስፈላጊ ሊሆን ይችላል።
• የንግግር ህክምና፡- መሰረታዊ የመግባቢያ ክህሎቶችን ለመማር እና የእለት ተእለት ተግባራትን ለማከናወን የማያቋርጥ ድጋፍ ያስፈልጋቸዋል።
• የባህሪ እና የግንዛቤ ህክምና፡- ጭንቀትን፣ የመማር እክልን፣ የግንዛቤ እና ስሜታዊ እድገት ፈተናዎችን ለመፍታት የረጅም ጊዜ ህክምና አስፈላጊ ሊሆን ይችላል።
• ክትትል፡- የልብ ምት፣ የደም ግፊት እና አስፈላጊ ምልክቶች ላይ የማያቋርጥ ክትትል አስፈላጊ ነው።

ሼክን ቤቢ ሲንድሮምን መከላከል

ወላጆች ለምን ልጃቸውን ሊነቅሉ ይችላሉ?

ማንም ሰው ሆን ብሎ ህጻናት ላይ ጉዳት እንደሚያደርስ መገመት ከባድ ነው። ነገር ግን ብዙውን ጊዜ መሰል ጉዳት የሚከሰተው በከፍተኛ ብስጭት፣ ውጥረት ወይም ድካም ውስጥ ሲሆን አዲስ ወላጆች የልጃቸው ያለማቋረጥ ማልቀስ ወይም እንቅልፍ ማጣት ጭንቀት እንዲሰማቸው ሊያደርግ ይችላል። ሁሉም ወላጆች እና ተንከባካቢዎች አንዳንድ ጊዜ ብስጭት ሊሰማቸው እንደሚችል ማወቅ እና መቀበል በጣም አስፈላጊ ነው። እነዚህን ስሜቶች ለመቋቋም እና ልጆችን ከአደጋ ለመጠበቅ የሚከተሉትን ነጥቦች መገንዘብ ጠቃሚ ነው። 

• ማልቀስ የተለመደ የህጻናት ባህሪ ነው፡- ህጻናት ስለተራቡ፣ ስለደከሙ ወይም ማጽናኛ ስለሚያስፈልጋቸው እንደ መግባቢያ መንገድ ያለቅሳሉ። 
• ህጻናትን መንከባከብ አድካሚና ከባድ ነው፡- በሚፈልጉበት ጊዜ እርዳታ መጠየቅ እና ገደብዎን ማወቅ በጣም አስፈላጊ ነው።
• እረፍት መውሰድ ምንም ችግር የለውም፡- ከአቅም በላይ የሆነ ስሜት ከተሰማዎት እረፍት መውሰድ አስፈላጊ ነው። ህፃኑን በአስተማማኝ ቦታ በማስቀመጥ ለጥቂት ደቂቃዎች በማረፍ ይረጋጉ።
• ምልክቶቹን መገንዘብ አስፈላጊ ነው፡- እራስዎን እና ቤተሰብዎን ስለ ሼክን ቤቢ ሲንድሮም በማስተማር እና የሚያስከትለውን መዘዝ በመረዳት የመከሰት ዕድሉን ይቀንሱ።

የልጆች አስተዳደግ ፈታኝ ቢሆንም በትክክለኛ ስልቶች እና ድጋፍ ፣ ልጆቻችን ደህንነታቸው የተጠበቀ እና ጤናማ ሆነው እንዲያድጉ ማረጋገጥ አስፈላጊ ነው።