በአራስ ሕፃናት ላይ የሚደርሱ በመውለጃ ጊዜ የሚከሰቱ ጉዳቶች (Birth Injuries in Newborns)

በአራስ ሕፃናት ላይ የሚደርሱ የመውለጃ ጊዜ የሚከሰቱ ጉዳቶች (Birth Injuries in Newborns)

የመውለጃ ጊዜ ጉዳት (ወይም የወሊድ ጉዳት) ማለት አንድ ሕፃን ከመወለዱ በፊት፣ በወሊድ ጊዜ ወይም ከተወለደ በኋላ ወዲያውኑ ሊደርስበት የሚችል ማንኛውም ዓይነት አካላዊ ጉዳት ነው።ብዙ አዲስ የተወለዱ ሕፃናት በወሊድ ሂደት ወቅት በራሳቸው የሚድኑ ወይም በአፋጣኝና በተገቢው እንክብካቤ ሊታከሙ የሚችሉ ቀላል ጉዳቶች ይደርስባቸዋል።

በአፈጣጠር ጉድለቶች (Birth Defects) እና በመውለጃ ጊዜ በሚደርሱ ጉዳቶች (Birth Injuries) መካከል ያለው ዋናው ልዩነት የሚፈጠሩበት መንገድና ጊዜ ነው።

የመወለድ ጉድለት (Birth Defect)

የአፈጣጠር ጉድለቶች ብዙውን ጊዜ ሕፃኑ በማህፀን ውስጥ እያለ የሚፈጠር ነው። በበሽታ ቁጥጥር እና መከላከል ማዕከላት (CDC) መሠረት፣ የመወለድ ጉድለቶች በተለምዶ በእርግዝና በመጀመሪያዎቹ ሦስት ወራት ውስጥ ይከሰታሉ።

 የአደጋ መንስኤዎች

እንደሚከተሉት ያሉ ምክንያቶች የአፈጣጠር ጉድለቶች የመከሰት እድልን ሊጨምሩ ይችላሉ፦

• የቤተሰብ ሕክምና ታሪክ (Family Medical History)።
• የእናት ጤና ሁኔታዎች (Maternal Health Conditions)።
• ማጨስ (Smoking)።
• አልኮል መጠቀም (Alcohol Use)።
• የአደንዛዥ ዕፅ መጠቀም (Drug Use)።

የመውለጃ ጊዜ ጉዳት (Birth Injury)

የመውለጃ ጊዜ ጉዳቶች ማለት ከመወለድ በፊት፣ በወሊድ ጊዜ ወይም ከተወለደ በኋላ ወዲያውኑ የሚከሰቱ እና ብዙውን ጊዜ በአካላዊ ጉዳት (physical trauma) ምክንያት የሚመጡ ሁኔታዎች ናቸው።

ለምሳሌ፥ በወሊድ ጊዜ የሚፈጠር ከፍተኛ ኃይል ወይም ግፊት እንደ የጭንቅላት ጉዳት (head trauma) ያለ የመውለጃ ጊዜ ጉዳትን ሊያስከትል ይችላል።

 የመውለጃ ጊዜ ጉዳቶች መንስኤዎች ምንድናቸው?

የመውለጃ ጊዜ ጉዳቶች የሚከሰቱበት መንስኤዎች የሚከተሉትን ነገሮች ያካትታሉ፦

• የፅንስ የጤና እክሎች (Fetal Health Issues): ከሕፃኑ ጤንነት ጋር የተያያዙ ችግሮች።
• የእናት የጤና እክሎች (Maternal Health Issues): ከእናትየው ጤንነት ጋር የተያያዙ ችግሮች።  
• ውጫዊ ሁኔታዎች (External Conditions): ለምሳሌ የሕክምና ቸልተኝነት (Medical Negligence) የመሳሰሉ ሁኔታዎች።

የፅንስ አደጋ መንስኤዎች (Fetal Risk Factors)

• ብሪች አወላለድ (Breech Delivery): መቀመጫ ወይም እግር ወደፊት ሆኖ መውለድ።
• የደም ፍሰት መቀነስ (Decreased Blood Flow - Ischemia): የደም ዝውውር እጥረት።
• የፅንስ ኢንፌክሽን (Fetal Infection): በፅንሱ ላይ የሚደርስ የባክቴሪያ ወይም የቫይረስ ኢንፌክሽን።
• የኦክስጅን እጥረት (Oxygen Deprivation - Hypoxia): ሕፃኑ በቂ ኦክስጅን አለማግኘት።

የእናት አደጋ መንስኤዎች (Maternal Risk Factors)

• የስኳር በሽታ (Diabetes): በተለይም የእርግዝና የስኳር በሽታ።
• የእናት ኢንፌክሽን (Maternal Infection): በእናትየው ላይ የሚደርስ ኢንፌክሽን።
• ውፍረት (Obesity): ከመጠን በላይ የሆነ ክብደት።
• የእናትየው የዳሌ አጥንት ቅርፅ (Shape of the Mother’s Pelvis): ሕፃኑ በቀላሉ እንዲያልፍ የማያስችል የዳሌ አጥንት ቅርፅ።

የሕክምና ቸልተኝነት (Medical Negligence)

አንዳንድ ጊዜ፣ የመውለጃ ጊዜ ጉዳቶች የሚከሰቱት በጤና ባለሙያዎች ቸልተኝነት ምክንያት ነው። ሐኪሞች፣ ነርሶች፣ አዋላጆች እና ሌሎች የሕክምና ባለሙያዎች እንክብካቤ በሚያደርጉበት ጊዜ ቸልተኛ ሊሆኑ ይችላሉ፣ ይህም አዲስ የተወለዱ ሕፃናት ላይ ጉዳት ሊያደርስ ይችላል።

በቀዶ ህክምና ሲወለዱ የሚከሰቱ ችግሮች (Cesarean Section Complications)

በቀዶ ህክምና ሲወለዱ የሚደርሱ ጉዳቶች የሚከሰቱት ሐኪሙ ደህንነቱ ያልተጠበቀ ቀዶ ጥገና ሲያከናውን ሲሆን፣ ይህም በእናትና በሕፃን ላይ ተጽዕኖ ሊያሳድሩ ወደሚችሉ ችግሮች ይመራል።

በሌሎች ሁኔታዎች ደግሞ፣ ሐኪም ሕፃኑን ለመወለድ በጣም ደህንነቱ የተጠበቀው መንገድ መሆን በነበረበት ጊዜ አስቸኳይ ቀዶ ህክምና ለማድረግ ሊዘገይ ወይም ሊተው ይችላል።

በፎርሴፕስ አወላለድ የሚከሰቱ ችግሮች (Forceps Delivery Complications)

ፎርሴፕስ ትልቅ መቆንጠጫ የሚመስል፣ በወሊድ ጊዜ ለእርዳታ የሚያገለግል መሣሪያ ነው። በተፈጥሮ አወላለድ ጊዜ ምጥ በሁለተኛው ምዕራፍ ላይ ሲቋረጥ ወይም ሲዘገይ አንዳንድ ጊዜ ጥቅም ላይ ይውላል።

አብዛኛዎቹ ፎርሴፕስን በመጠቀም የሚደረጉ ልደቶች የተሳካ ቢሆኑም፣ ትክክለኛ ያልሆነ አጠቃቀም ግን ጉዳት ሊያስከትል ይችላል። በፎርሴፕስ አወላለድ የሚከሰቱ ችግሮች ሲፈጠሩ፣ እንደ ሕፃኑ የራስ ቅል ውስጥ ደም መፍሰስ (bleeding in the baby’s skull) እና መንቀጥቀጥ (seizures) ያሉ ከባድ የመውለጃ ጊዜ ጉዳቶችን ሊያስከትሉ ይችላሉ።

በቫክዩም ማውጫ አወላለድ የሚከሰቱ ችግሮች (Vacuum Extraction Complications)

አንዳንድ ሐኪሞች በእናቱ መሃጸን ውስጥ የተጣበቀን ሕፃን ለመሳብ ለመርዳት የቫክዩም ማውጫዎችን (vacuum extractors) ሊጠቀሙ ይችላሉ።

የቫክዩም ማውጫው ለስላሳ ኩባያ በመጠቀም ከሕፃኑ ራስ ጋር ይያያዛል፤ ከዚያም ሐኪሙ እናትየው እየገፋች ሳለ ሕፃኑን ከእናቱ መሃጸን ውስጥ በቀላሉ እንዲወጣ የሚያስችል የመሳብ ኃይል (suction force) ይፈጥራል።

ሐኪሙ በሕፃኑ ላይ የሚጠቀመውን ትክክለኛ የመሳብ መጠን እና ትክክለኛውን ቦታ የማስቀመጥ ኃላፊነት አለበት። የመሳብ ኃይሉን ለመፍጠር የእጅ ፓምፕ ስለሚሠራ፣ ሐኪሙ መሣሪያውን በትክክል መጠቀም በጣም አስፈላጊ ነው።

አልፎ አልፎ፣ በቫክዩም ማውጫ የሚከሰቱ ችግሮች ወደ ከባድ ጉዳቶች ሊመሩ ይችላሉ።

 የቫክዩም ማውጫ ችግሮች ሊያስከትሉ የሚችሉት፦

• በአንጎል ውስጥ ደም መፍሰስ (Bleeding inside the brain)
• የትከሻ ጉዳት (Shoulder damage)
• የራስ ቅል ስብራት (Skull fractures)

ሐኪሞች የቫክዩም ማውጫዎችን መጠቀም ያለባቸው በጣም ደህንነቱ የተጠበቀ አማራጭ እንደሆነ ካመኑ ብቻ መሆን አለበት።

 ሌሎች የመውለጃ ጊዜ ጉዳቶች መንስኤዎች

የመውለጃ ጊዜ ጉዳት መንስኤን በትክክል ማወቅ አስቸጋሪ ሊሆን ይችላል፤ ይህም አንዳንድ ቤተሰቦችን ግልጽ መልስ ሳያገኙ እንዲቀሩ ያደርጋል። 

የመውለጃ ጊዜ ጉዳቶችን ሊያስከትሉ የሚችሉ አንዳንድ ሁኔታዎች ምሳሌዎች እነሆ፦

• የፅንስ ጭንቀትን ለመለየት አለመቻል (Failing to detect fetal distress): ሕፃኑ በምጥ ወቅት ችግር ውስጥ መሆኑን አለማወቅ።
• በእናት ወይም በሕፃን ላይ ከባድ የሕክምና ሁኔታዎችን ለመመርመር አለመቻል (Failing to diagnose serious medical conditions): በእናት ወይም በሕፃን ላይ ያሉ ከባድ የሕክምና ችግሮችን ቀድሞ መለየት አለመቻል (ምርመራ አለማድረግ)።
• እናትየውን አግባብ ባልሆነ መንገድ ማከም (Improperly medicating the mother): ለእናትየው የተሳሳተ ወይም ተገቢ ያልሆነ መድሃኒት መስጠት።
• በወሊድ ወቅት ከመጠን በላይ ኃይል መጠቀም (Using too much force during delivery): ሕፃኑን ሲያወጡት ከመጠን ያለፈ ግፊት ወይም ጉልበት መጠቀም።

በጣም የተለመደው የመውለጃ ጊዜ ጉዳት ዓይነት ምንድነው?

ብዙ የተለያዩ የመውለጃ ጊዜ ጉዳቶች ዓይነቶች ሲኖሩ፣ እነዚህም በክብደታቸው የሚለያዩ እና የተለያዩ የሰውነት ክፍሎችን የሚጎዱ ናቸው። አንዳንዶቹ ቀላል ሲሆኑ፣ ሌሎች ደግሞ በጣም ከባድ ናቸው።

• ቀላል ጉዳቶች (Mild injuries): ከጊዜ በኋላ በሕክምና ወይም ያለ ሕክምና ሊድኑ ይችላሉ።
• ከባድ ጉዳቶች (Severe birth injuries): ይሁን እንጂ፣ ከባድ የመውለጃ ጊዜ ጉዳቶች በሕፃኑ ላይ የዕድሜ ልክ የአእምሮ እና የአካል ጉዳተኝነትን ሊያስከትሉ ይችላሉ። 

 በጣም የተለመደው ጉዳት

በአጠቃላይ፣ በጣም የተለመዱት የመውለጃ ጊዜ ጉዳቶች የሚከተሉት ናቸው። አብዛኛዎቹ የሚከሰቱት በወሊድ ቦይ ውስጥ በሚፈጠር ግፊት ሲሆን፣ ብዙዎቹም በራሳቸው ይድናሉ።

1. የአንገት አጥንት ስብራት (Clavicle Fracture): በተለይ የትከሻ ግትርነት (shoulder dystocia) ባለበት ጊዜ የሚከሰት ሲሆን፣ በሕፃናት ላይ በጣም የተለመደው አጥንት ስብራት ነው።
2. የራስ ቆዳ መቁሰል እና ማበጥ (Head and Scalp Trauma):
   • ካፑት ሰከሰዳኒየም (Caput Succedaneum): የራስ ቆዳ እብጠት።  
   • ሴፋሎሄማቶማ (Cephalohematoma): በራስ ቅል አጥንት ላይ የደም መፍሰስ።  

የአንጎል ጉዳት (Brain Damage)

በአራስ ሕፃናት ላይ የሚደርስ የአንጎል ጉዳት የሚከሰተው ሕፃኑ በወሊድ ጊዜ የጭንቅላት ጉዳት ሲደርስበት ነው። በአንጎል ላይ የሚደርሰው ጉዳት የነርቭ እና የአካል መጓደልን ሊያስከትል ይችላል።

የአንጎል ጉዳት መንስኤዎች

በአራስ ሕፃናት ላይ የአንጎል ጉዳት በሚከተሉት ሊከሰት ይችላል፦

• አስፊክሲያ (Asphyxia): የኦክስጅን እጥረት ወይም መጥፋት።
• በአንጎል ውስጥ ደም መፍሰስ (Bleeding in the brain): በአንጎል ውስጥ የሚፈጠር ደም መፍሰስ።
• ከአካላዊ ኃይል የሚመጡ ጉዳቶች (Physical injuries): ከከፍተኛ ኃይል (blunt force)፣ ከቫክዩም ማውጫ (vacuum extraction) አጠቃቀም ወይም ራስን በመሳብ የሚደርሱ ጉዳቶች።
• በእምብርት ገመድ መታነቅ : እምብርት ገመድ በሕፃኑ አንገት ወይም አካል ላይ በመጠቅለል የኦክስጅን አቅርቦትን ማቋረጥ።
• ያልታወቀ የአንጎል ኢንፌክሽን (Undiagnosed brain infection): ያልታወቀ የአንጎል ኢንፌክሽን።

የጉዳቱ ተጽዕኖ

የአንጎል ጉዳት ከጉዳቱ ስፋት እና ከተጎዳው የአንጎል ክፍል አንጻር ከሕፃን ሕፃን ይለያያል። በእነዚህ ምክንያቶች ላይ በመመርኮዝ፣ ልጅዎ ሙሉ በሙሉ ሊድን ወይም የረጅም ጊዜ የአካል ጉዳተኝነት ይዞ ሊኖር ይችላል።

ሰፋሎሄማቶማ (Cephalohematoma)

በአራስ ሕፃናት ላይ የሚከሰት ሰፋሎሄማቶማ የሚከሰተው በራስ ቅል ውስጥ በሚፈጠር ደም መፍሰስ ምክንያት ደም በአንጎል ዙሪያ ባለው ቲሹ (tissue) ላይ ሲከማች ነው። ይህ የደም ክምችት (hematoma) በአንጎል ላይ ጫና ሊፈጥርና ወደ መንቀጥቀጥ፣ የአንጎል ጉዳት እና የጭንቅላት እብጠት ሊመራ ይችላል።

 የአደጋ መንስኤዎች

የቺካጎ ዩኒቨርሲቲ እንደሚለው፣ ለአራስ ሕፃናት ሰፋሎሄማቶማ ዋና የአደጋ መንስኤዎች ረጅም ወይም አስቸጋሪ ምጥ እንዲሁም የቫክዩም ማውጫዎች (vacuum extractors) ወይም ፎርሴፕስ (forceps) መጠቀም ናቸው።

 ሕክምና

አብዛኛዎቹ ጉዳዮች በራሳቸው ይድናሉ፣ ነገር ግን ሕክምና ባልተደረገላቸው እና በጣም ከባድ በሆኑ ጉዳዮች ላይ ዘላቂ የአንጎል ጉዳት እንዳይደርስ ለመከላከል የሰፋሎሄማቶማ ሕክምና ያስፈልጋል።

ሴሬብራል ፓልሲ (Cerebral Palsy - CP)

በአብዛኛዎቹ ሁኔታዎች ሴሬብራል ፓልሲ የሚከሰተው በወሊድ ወቅት በሚደርስ የአንጎል ጉዳት ነው። ሴሬብራል ፓልሲ በክብደቱ የሚለያይ ሲሆን የአንድን ሰው የጡንቻ ቁጥጥር ይጎዳል። በተጨማሪም የንግግር እና የእድገት መዘግየቶችን ሊያስከትል ይችላል።

85%–90% በበሽታ ቁጥጥር እና መከላከል ማዕከላት (CDC) መሠረት፣ የሴሬብራል ፓልሲ ችግር ያለባቸው ሰዎች ይህንን ሁኔታ ያገኙት ከመወለዳቸው በፊት ወይም በወሊድ ጊዜ በአንጎል ጉዳት ምክንያት ነው።

 ወደ ሴሬብራል ፓልሲ የሚያመሩ የአንጎል ጉዳት መንስኤዎች

የሚከተሉት ሁኔታዎች ወደ ሴሬብራል ፓልሲ የሚያመሩ የአንጎል ጉዳቶችን ሊያስከትሉ ይችላሉ፦

• በአንጎል ውስጥ ደም መፍሰስ (Bleeding in the brain)።
• ትኩሳትና ኢንፌክሽን (Fever and infection)።
• የልብ ድካም ወይም ስትሮክ (Heart attack or stroke)።
• ወደ አንጎል የሚደርስ የኦክስጅን እጥረት (Lack of oxygen to the brain)።
• የሕክምና ቸልተኝነት (Medical negligence)።

ሕክምና እና ድጋፍ

ሴሬብራል ፓልሲ መድኃኒት የለውም። ሆኖም፣ ምልክቶችን ለመቆጣጠር እና ሕፃናትና ጎልማሶች በተቻለ መጠን በራሳቸው እንዲኖሩ ለመርዳት ብዙ ሕክምናዎች አሉ።

 ኤርብ'ስ ፓልሲ (Erb’s Palsy)

ኤርብ'ስ ፓልሲ፣ የብራኪል ፕሌክሰስ ፓልሲ (brachial plexus palsy) ተብሎም ይጠራል፣ በሕፃኑ እጅ፣ ክንድ ወይም ትከሻ ላይ ሽባነትን የሚያስከትል የመውለጃ ጊዜ ጉዳት ዓይነት ነው። የሚከሰተው በወሊድ ሂደት ወቅት የብራኪል ፕሌክሰስ (ትከሻ፣ ክንድ እና እጅን እንቅስቃሴ የሚቆጣጠሩ ነርቮች) ሲጎዱ ነው።

ከ1,000 ሕፃናት ውስጥ 1 የአሜሪካ የአጥንት ቀዶ ሕክምና ሐኪሞች አካዳሚ (AAOS) እንዳለው፣ አንድ ሕፃን በኤርብ'ስ ፓልሲ ይወለዳል።

 የነርቭ ጉዳት መንስኤዎች

የኤርብ'ስ ፓልሲ ነርቭ ጉዳት በሚከተሉት ምክንያቶች ሊከሰት ይችላል፦

• የትከሻ ግትርነት (Shoulder Dystocia): የሕፃኑ ጭንቅላት፣ አንገት ወይም ትከሻ ከዳሌው ጀርባ ሲጣበቅ።
• ሕፃኑን በእግር መሳብ (Breech Delivery): ብሬች አወላለድ በሚኖርበት ጊዜ ሕፃኑን በእግር መሳብ።
• በአስቸጋሪ ወሊድ ጊዜ አንገትን ወይም ጭንቅላትን መጎተት (Tugging): አስቸጋሪ በሆነ ልደት ወቅት የሕፃኑን አንገት ወይም ጭንቅላት መሳብ።  

 ሕክምና እና ማገገም

በኤርብ'ስ ፓልሲ የተጎዱ ሕፃናት ብዙውን ጊዜ ያለ ሕክምና ሙሉ በሙሉ ይድናሉ። ይሁን እንጂ፣ አንዳንድ ሕፃናት የኤርብ'ስ ፓልሲ ቀዶ ጥገና ወይም የአካል እና የሙያ ሕክምናዎች (physical and occupational therapies) ሊያስፈልጋቸው ይችላል። በጣም ከባድ በሆኑ ጉዳዮች ላይ ደግሞ፣ ሕፃናት የተጎዳውን እጃቸውን የመጠቀም ችሎታ ፈጽሞ ላያገኙ ይችላሉ።

በማህፀን ውስጥ የፅንስ መሞት (Intrauterine Fetal Demise - IUFD)

በማህፀን ውስጥ የፅንስ መሞት (Stillbirth) የሚባለው ፅንሱ ከ28 ሳምንታት እርግዝና በኋላ ነገር ግን ከመወለዱ በፊት በማህፀን ውስጥ ሲሞት ነው።

"March of Dimes" የተባለው ድርጅት እንደገለጸው፣ በአሜሪካ ውስጥ በማህፀን ውስጥ የፅንስ መሞት ከእያንዳንዱ 100 እርግዝናዎች ውስጥ በ1ዱ ላይ ይከሰታል።

በማህፀን ውስጥ የፅንስ መሞት አደጋ መንስኤዎች

የሚከተሉት ሁኔታዎች ለፅንስ መሞት መንስኤ ሊሆኑ ይችላሉ፦

• መንታ፣ ሶስት ወይም ከዚያ በላይ ፅንስ መሸከም፦ ከአንድ በላይ ፅንስ ሲኖር የሚፈጠር ጫና።
• የጄኔቲክ ምክንያቶች (Genetic factors): ከዘር ወይም ከክሮሞዞም ጋር የተያያዙ ችግሮች።
• የእናት ጤና ሁኔታ፦ ከመጠን ያለፈ ውፍረት (obesity)፣ የስኳር በሽታ (diabetes) እና ከፍተኛ የደም ግፊት (high blood pressure)።

• የእምብርት ገመድ መውጣት (Umbilical cord prolapse): የእምብርት ገመድ ከሕፃኑ በፊት ወደ ወሊድ ቦይ ሲወርድና ሲጨመቅ የኦክስጅንና የደም ፍሰት መቋረጥ።

  እንደ 2025ቱ የብሔራዊ ወሳኝ ስታቲስቲክስ ሪፖርት (National Vital Statistics Report) መሠረት፣ በአንድ ዓመት ውስጥ ብቻ በአሜሪካ ውስጥ ከ22,000 በላይ እርግዝናዎች በ20ኛው ሳምንት ወይም ከዚያ በኋላ በማህፀን ውስጥ የፅንስ መሞት አጋጥሟቸዋል።

የመውለጃ ጊዜ ጉዳቶች ምልክቶችና ምልክቶች (Signs and Symptoms)

በልጅዎ ሁኔታ እና በምርመራው መሠረት፣ የመውለጃ ጊዜ ጉዳት ምልክቶች ከጊዜ ወደ ጊዜ ሊለወጡ፣ ሊሻሻሉ ወይም ሊባባሱ ይችላሉ።

 አካላዊ ምልክቶች (Physical Symptoms)

• ማየት ወይም መስማት አለመቻል (Blindness or deafness): ማየት ወይም መስማት አለመቻል።
• የእድገት ደረጃዎችን አለማሟላት (Failing to meet developmental milestones): ለምሳሌ መቀመጥን የመሳሰሉ የእድገት ደረጃዎችን በጊዜው አለማለፍ።
• ዘና ያለ ወይም ግትር የሆኑ ጡንቻዎች (Floppy or stiff muscles): ከመጠን በላይ የዘለሉ ወይም የጠጠሩ የጡንቻዎች ስሜት።
• የአንድን የሰውነት ክፍል ማንቀሳቀስ አለመቻል (Inability to move one part of the body): የተወሰነ የአካል ክፍል መንቀሳቀስ መጥፋት።
• በተጎዳው አካል ውስጥ የመደንዘዝ ስሜት (Numb feeling in the affected limb): በተጎዳው እጅና እግር ላይ የስሜት መጥፋት።

 የአእምሮ ምልክቶች (Intellectual Symptoms)

• የመግባቢያ ችግሮች (Communication issues): ለመነጋገር ወይም ለመግባባት መቸገር።
• ጽንሰ-ሐሳቦችን ለመማር እና ለመረዳት መቸገር (Difficulty learning and understanding concepts): አዳዲስ ነገሮችን መማር እና መገንዘብ አስቸጋሪ መሆን።
• ደካማ የአደረጃጀት እና የቅደም ተከተል ችሎታዎች (Poor organizational and sequencing skills): ነገሮችን በቅደም ተከተል የማስቀመጥ እና የማደራጀት ችሎታ ማነስ።
• አጭር ትኩረት (Short attention span): በአንድ ነገር ላይ ለረጅም ጊዜ ትኩረት ማድረግ አለመቻል።

 ሌሎች ምልክቶች (Other Symptoms)

• ከመጠን ያለፈ እንቅልፍ (Excessive sleepiness): በጣም መተኛት።
• የምግብ ችግሮች (Feeding problems): ጡት ወይም ምግብ ለመውሰድ መቸገር።
• መንቀጥቀጥ (Seizure episodes): የሚጥል የሚመስል ተደጋጋሚ መንቀጥቀጥ።
• ከፍተኛ ጩኸት ያለው ለቅሶ (Sharp, loud crying): የጩኸት ድምፅ ከፍተኛ መሆን።

ተዛማጅ ሁኔታዎች

በምርመራ በተረጋገጠው የመውለጃ ጊዜ ጉዳት ላይ ተመስርቶ ልጅዎ ሌሎች ተዛማጅ ሁኔታዎችን ሊያዳብር ይችላል። ለምሳሌ፣ በሴሬብራል ፓልሲ ዓይነቶች የተመረመሩ ሕፃናት ኦቲዝም (autism) ወይም የሚጥል በሽታ (epilepsy) ሊያዳብሩ ይችላሉ።