ንቅሳት (Tattoo) የሚያመጣው የጎንዮሽ ጉዳቶች

ንቅሳት (Tattoo) የሚያመጣው የጎንዮሽ ጉዳቶች

ንቅሳት ማለት ቀለምን በመርፌ አማካኝነት ከቆዳው የላይኛው ሽፋን በታች በማስገባት የተለያዩ ሰዕሎችን የሚሰራበት አርት ነው። ይህ ሂደት ደግሞ ተገቢው የንጽህና አጠባበቅ ካልተከተለ ወይም ለቀለሙ አለርጂ ካለ የጤና እክሎችን ሊያስከትል ይችላል።

የንቅሳት ዋነኛ የጤና አደጋዎች

ንቅሳት ሲነቀስ የሚከሰቱት ዋነኛ የጤና አደጋዎች በዋናነት በበሽታ መበከል (Infection) እና በበሽታ ማስተላለፍ (Disease Transmission) ሊሆኑ ይችላሉ።

• የቆዳ ኢንፌክሽን (Skin Infection):
  • አዲስ የተነቀሰው ቦታ ባክቴሪያዎች ቆዳውን ዘልቀው እንዲገቡ ስለሚያደርግ የኢንፌክሽን አደጋ በጣም ከፍተኛ ነው።
  • ምልክቶች: ከፍተኛ መቅላት፣ ከጊዜ ወደ ጊዜ እየጨመረ የሚሄድ ህመም፣ ሙቀት ስሜት፣ እብጠት፣ እና ፈሳሽ (መግል) መውጣት የኢንፌክሽን ምልክቶች ናቸው። እነዚህ ችላ ከተባሉ ወደ ከፋ የቆዳ ኢንፌክሽን አልፎም ወደ ደም መመረዝ (Sepsis) ሊያመሩ ይችላሉ።
  • ምክንያት: በአብዛኛው ኢንፌክሽን የሚከሰተው ንቅሳት በሚነቀስበት ጊዜ በቂ ንፅህና ባልጠበቀ ሁኔታ፣ በንቅሳት ባለሙያው ያልጸዳ መሳሪያ በመጠቀም ወይም ከንቅሳት በኋላ ተገቢው የእንክብካቤ መመሪያ ባለመጠበቅ ነው።
• በደም የሚተላለፉ በሽታዎች (Bloodborne Diseases):
  • የንቅሳት መርፌዎች ደም የተበከሉ ከሆኑ እንደ ኤች.አይ.ቪ. (HIV)፣ ሄፐታይተስ ቢ (Hepatitis B) እና ሄፐታይተስ ሲ (Hepatitis C) ያሉ ከባድ በሽታዎች ከአንዱ ሰው ወደ ሌላው ሊተላለፉ ይችላሉ።
  • ይህ የሚሆነው ባለሙያው ለአንድ ደንበኛ የተጠቀመበትን መርፌ ወይም መሳሪያ በትክክል ሳያጸዳ ወይም ሳይቀይር ለሌላ ደንበኛ ሲጠቀም ነው።

 የንቅሳት ቀለም ችግሮች (Pigment-Related Complications)

ንቅሳትን ለመስራት የሚውሉት ቀለሞች (Tattoo Inks) የተለያዩ ኬሚካሎችን ይይዛሉ፣ እነዚህም በቆዳ ውስጥ ሲገቡ የተለያዩ ችግሮችን ሊያስከትሉ ይችላሉ።

• የአለርጂ ምላሾች (Allergic Reactions):
  • አንዳንድ ሰዎች በተለይም ለቀይ፣ ቢጫ፣ ሰማያዊ ወይም አረንጓዴ ቀለም ውስጥ ለሚገኙ ብረታማ ንጥረ ነገሮች (እንደ ሜርኩሪ ሰልፋይድ፣ ካድሚየም፣ ወዘተ) ከፍተኛ አለርጂ ሊያመጡ ይችላሉ።
  • ምልክቶች: ከባድ ማሳከክ፣ መቅላት፣ እብጠት፣ እና ሽፍታ ለወራት አልፎ ተርፎም ለዓመታት ሊቆዩ ይችላሉ። አንዳንድ ጊዜ አለርጂው በቆዳ ላይ እብጠት የሚያስከትል እና ጠባሳ የሚተው (Granuloma) ሊሆን ይችላል።
• የቆዳ እብጠቶች እና ጠባሳዎች (Granulomas and Keloids):
  • ግራኑሎማ:  ይህ የቆዳ ላይ እብጠት ሲሆን አንዳንድ ጊዜ ህመም ሊሰማው ይችላል።
  • ኬሎይድ (Keloid Scarring): ንቅሳት በተነቀሰበት ቦታ ላይ ቆዳው ከልክ በላይ በማደግ ከፍ ያለ እና ጠንካራ ጠባሳ (ኬሎይድ) ሊፈጠር ይችላል። ይህ በአብዛኛው ለኬሎይድ ጠባሳ የመጋለጥ ዝንባሌ ባላቸው ሰዎች ላይ ይከሰታል።
• ኤምአርአይ (MRI) ምርመራ ላይ የሚፈጠር ችግር:
  • አልፎ አልፎ፣ የተወሰኑ የንቅሳት ቀለሞች በብረት ይዘት ምክንያት  (MRI) ምርመራ በሚደረግበት ጊዜ እብጠት ወይም የማቃጠል ስሜት ሊያስከትሉ ይችላሉ። ምንም እንኳን አልፎ አልፎ ቢሆንም፣ የምስሉ ጥራት ላይም ተጽዕኖ ሊያሳድር ይችላል።

የረጅም ጊዜ የጎንዮሽ ጉዳቶች (Long-Term Side Effects)

• ሥር የሰደደ የቆዳ በሽታዎች: ንቅሳት በቆዳው ሕዋሳት ላይ የሚያመጣው ለውጥ የረዥም ጊዜ የቆዳ ችግሮችን ሊያስከትል ይችላል።
• የቆዳ ካንሰር (Skin Cancer) ስጋት: ምንም እንኳን ንቅሳት በቀጥታ የቆዳ ካንሰርን እንደሚያመጣ የሚያሳይ ጠንካራ ማስረጃ ባይኖርም፣ አንዳንድ ጥናቶች የንቅሳት ቀለሞች ወደ ሊምፍ ኖዶች (Lymph Nodes) በመሰራጨት የካንሰር ተጋላጭነትን ሊጨምሩ እንደሚችሉ ይጠቁማሉ። በተጨማሪም ንቅሳት ከስር ያለውን የቆዳ ካንሰር  በመደበቅ ለምርመራ መዘግየት ሊዳርግ ይችላል።

 የንቅሳት መወገድ ችግሮች (Tattoo Removal Complications)

ብዙ ሰዎች በኋላ ላይ ንቅሳትን ለማስወገድ ቢፈልጉም፣ ማስወገድ ራሱ የራሱ የሆኑ አደጋዎች አሉት።

• ጠባሳ መፈጠር እና ቆዳ ቀለም መቀየር (Scarring and Pigment Changes):
  • የሌዘር ንቅሳት ማስወገጃ (Laser Removal) ቀለምን በማፍረስ ቢሰራም፣ ቆዳ ላይ ጠባሳ የመፍጠር ወይም የቆዳ ቀለምን የመቀየር (Hypo- ወይም Hyperpigmentation) አደጋ አለው።
  • አንዳንድ ቀለሞች (በተለይ ነጭ እና ሥጋ-ቀለም) ሌዘር ሲመታቸው ወደ ጥቁር ሊለወጡ ይችላሉ።
• አለርጂ እና ኢንፌክሽን: ንቅሳቱ በሚወገድበት ጊዜም በቆዳ ላይ ክፍተት ስለሚፈጠር የኢንፌክሽን አደጋ አለ። እንዲሁም በቀለም ቅንጣቶች መበታተን ምክንያት ከዚህ በፊት ያልታየ የአለርጂ ምላሽ ሊከሰት ይችላል።

ጤናን ለመጠበቅ መወሰድ ያለባቸው የመከላከያ እርምጃዎች

ንቅሳት ከመነቀሱ በፊት የጤና አደጋዎችን ለመቀነስ የሚከተሉትን እርምጃዎች መውሰድ ወሳኝ ነው፡

1. ባለሙያ እና ፈቃድ ያለው መምረጥ: ንቅሳት የሚነቀስበት ቦታ ንፁህ መሆኑን እና ባለሙያው ፈቃድ ያለው መሆኑን ያረጋግጡ። ስቱዲዮው የንፅህና አጠባበቅ ደንቦችን እንደሚከተል ይጠይቁ።
2. አዲስ እና ንፁህ መሳሪያዎች: ባለሙያው አዲስ እና ለአንድ ጊዜ አገልግሎት ብቻ የሚውሉ መርፌዎችን እና መሳሪያዎችን (እንደ ጓንት እና ማጽጃ) መጠቀሙን ያረጋግጡ።
3. የድህረ-ንቅሳት እንክብካቤ: ንቅሳቱ ከተነቀሰ በኋላ ባለሙያው የሚሰጠውን የእንክብካቤ መመሪያዎች (ማጽዳት፣ ቅባት መቀባት፣ ፀሀይ አለማጋለጥ) በጥብቅ መከተል። ማንኛውንም የኢንፌክሽን ምልክት ወዲያውኑ ለጤና ባለሙያ ማሳወቅ።
4. የአለርጂ ምርመራ (Patch Test): ለአንዳንድ ቀለሞች የመጋለጥ ስጋት ካለ፣ ሙሉ ንቅሳት ከመነቀስ በፊት በትንሽ ቆዳ ላይ የአለርጂ ምርመራ ማድረጉ ይመከራል።