Kondomii Sirnaan itti fayyadamuu
Kondomiin mala ittisa ulfaa hin yaadamne ittisuu fi carraa dhukkuba walqunnamtii saalaatiin daddarbu (STIs) hir’isuuf kan gargaaru yoo ta’u, HIV dabalatee. Yeroo walqunnamtii saalaa hundatti sirritti fi wal irraa hin cinne yeroo itti fayyadamnu, kondomiin fayyaa saalaa eeguuf karaa bu’a qabeessaa fi gatii madaalawaadha.
Haa ta’u malee, sirnaan fayyadamuun kondomii akka caccabu, akka siqsu ykn akka dhangala’u gochuun bu’a qabeessummaa ittisaa isaanii hir’isuu danda’a. Akkaataa itti fayyadama kondomii sirriitti hubachuun dhiiraafi dubartootaaf barbaachisaa dha.
1. Gosa kondomii
1. Kondomii dhiiraa (alaa).
Isaan kun walqunnamtii saalaa dura qaama saalaa ka'ee jiru irratti uffatamu. Yeroo baay’ee laateeksii, poliyuureetiin ykn pooliisoopriinii irraa kan hojjetamanidha.
2. Kondomii dubartootaa (keessaa).
Isaan kun walqunnamtii saalaa dura qaama saalaa keessa galfamu. Isaanis ringii socho'aa kan kondomii bakka isaa akka turuuf gargaaran qabu.
2. Tarkaanfiiwwan sirrii kondomii dhiiraa fayyadamuuf
- Guyyaa yeroon itti xumuramu ilaaliitii osoo hin baniin dura miidhaa, bubbee qilleensaa ykn uffannaa paakeejii irratti argamu ilaali.
- Quba keessan fayyadamuun of eeggannoodhaan paakeejii sana banaa; ilkaan, cirracha ykn cirracha qubaa qara qabu kan meeshaa sana cicciruu danda’u gonkumaa hin fayyadaminaa
- Fiixee kondomii quba keetiin ciniinuudhaan gara walakkaa inchii bakka sanyii walitti qabuuf akka dhiisu fi qilleensa qabame akka baafatuuf
- Qaama saalaa ka'ee jiru irraa gara gadiitti garagalchi cinaacha isaa gara alaatti gara bu'uuraatti garagalchi osoo fiixee isaa ciniinuu itti fufi. (Yoo keessaa-alaa ta'ee fi hin gulufu ta'e darbadhuu haaraa irraa jalqabi)
- Wal-nyaatinsa hir’isuu fi akka hin ciccinneef dibata walsimsiisan kan akka bishaan irratti hundaa’e ykn silikoonii irratti hundaa’e fayyadamuu; oomishaalee zayita irratti hundaa’an kan akka vaazaalii, zayita daa’imaa, ykn looshinii kanneen laateeksii laaffisan irraa fagaachuu.
Yeroo ofirraa baasuu battaluma qaamni saalaa dhiiraa ka'ee osoo jiruu kondomiin akka hin siqneef bu'uura sana qabadhu
3. Kondomii dubartootaa (keessaa) sirnaan fayyadamuu
Kondomiin keessoo hiriyaan fudhatu eegumsa guddaa akka to’atu taasisa.
- Guyyaa dhumaa ilaaluu fi paakeejiin akka hin miidhamne mirkaneessi.
- Paakeejicha of eeggannoodhaan banaa.
- Dhuma cufame qabadhuutii gingilchaa keessaa walitti dhidhiiti.
- Gingilchaan keessaa qaama saalaa keessa galchuun hamma danda'ametti mijataa ta'ee keessaa dhiibaa.
- Gingilchaan alaa qaama saalaatiin ala akka hafu, banaa sana haguugee akka hafu mirkaneessi.
- Yeroo walqunnamtii saalaa qaama saalaa gara banaa kondomii qajeelchuu, kondomii fi dallaa qaama saalaa gidduutti akka hin siqne mirkaneessi.
- Erga wal qunnamtii saalaa raawwatanii booda sanyii akka hin dhangalaaneef ring alaa qaxxaamuraa kondomii suuta baasuu.
- Marsitee bakka balfa itti gatamutti gataa
Seerota Nageenyaa Ijoo
• Yeroo tokko qofa fayyadamuu: Gonkumaa kondomii irra deebitanii hin fayyadaminaa ykn dhiquuf hin yaalinaa.
• Boorsaa keessatti hin qabatina: Yeroo tokkotti kondomii alaa fi keessaa hin uffatinaa, sababiin isaas wal-nyaatinsi lamaan isaanii akka ciccitan gochuu danda’a.
• Yoo cabe tarkaanfii fudhachuu: Yeroo walqunnamtii saalaa kondomiin yoo siqse ykn ciccite, hatattamaan ofirraa baasuun filannoowwan ulfa ittisuu hatattamaa ykn qorannoo STI ilaalaa.
Kondomiin yoo cabe ykn siqse maal gochuu qabda?
Kondomiin yeroo walqunnamtii saalaa yoo tarsa’e,caccabuu, ykn siqsuu danda’a. Yoo kun ta’e:
1. Walqunnamtii saalaa hatattamaan dhaabuu.
- Qaama saalaa of eeggannoodhaan ofirraa baasuu.
- Kondomii cabee ykn lilmoo ta'e baasuu.
- Walqunnamtiin saalaa yoo itti fufe kondomii haaraa fayyadamuu.
2. Ulfi yoo shakkame ittisa ulfaa hatattamaa ilaaluu.
- Kiniinii ulfa ittisuu hatattamaa yeroo gabaabaa keessatti fudhatamuu qaba.
- Gosa isaanii irratti hundaa’uun wal qunnamtii eegumsa malee erga raawwatanii booda guyyaa shan keessatti fayyadamuu ni danda’u.
- IUDn sibiila diimaa (copper IUD) jedhamus guyyoota shan keessatti akka ittisa ulfaa hatattamaa ta'ee fayyadamuu kan danda'u yoo ta'u, bu'aa olaanaa qaba.
3. Balaa saaxilamummaa HIV madaaluu.
- HIVf saaxilamuun kan danda’amu yoo jiraate hatattamaan yaala fayyaa barbaaduu.
- Ittisa HIV booda saaxilamuu (PEP) dafee jalqabamuu qaba, yoo danda’ame sa’aatii 24 keessatti fi erga saaxilamee booda sa’aatii 72 hin caalle.
- PEP akka waliigalaatti guyyoota 28f fudhatama.
4. Qormaata STI ilaaluu.
- Waa’ee qorannoo fi hordoffii STI sirrii ta’e ogeessa eegumsa fayyaa mariisisuu.
- Gorsa gaafachuu dura mallattoon dhukkubaa akka mul'atu hin eeginaa.
Huubachiisa: Kondomii alaa (dhiiraa) fi kondomii keessaa (dubartii) yeroo tokkotti gonkumaa hin fayyadaminaa. Wal-dhabdeen isaan gidduutti uumamu ciccituu ykn buqqa’uu fiduu danda’a.
