Miillaan deemuu fi fiiguu ( Walk vs running)

             Miillaan deemuu fi fiiguu  ( Walk vs running)

Miillaan deemuu fi fiiguun lamaan isaanii iyyuu sochii onnee fi ujummoolee dhiigaa baay’ee gaarii dha. Lamaanuu isa kaan caalaa “foyya’aa” ta’uun dirqama miti. Filannoon siif gaarii ta’e galma dandeettii fi fayyaa kee irratti hundaa’a. 

Yoo kaalorii baay’ee gubuu ykn saffisaan ulfaatina hir’isuu barbaadde, fiiguun filannoo fooyya’aa dha. Garuu miilaan deemuun ulfaatina qaamaa fayya qabeessa ta'e akka qabaattu si gargaaruu dabalatee fayyaa keessaniif faayidaa hedduu argamsiisuu danda'a.

Faayidaa, balaa fi gosoota deemsa fi fiigichaa galma fayyaa keetii wajjin walsimu caalaatti baruuf dubbisuu kee itti fufi. 

              Faayidaa sochii qaamaa onnee fi sombaa 

Miillaan deemuu fi fiiguun lamaan isaanii iyyuu sochii onnee fi ujummoolee dhiigaa eroobik, ykn “cardio” dha. Akka qorattoonniTrusted Source jedhanitti, faayidaa fayyaa cardio keessaa muraasni:

• ulfaatina qaamaa hir’isuuf ykn ulfaatina qaamaa fayya qabeessa ta’e qabaachuuf si gargaara
• sirna ittisa qaamaa ni guddisa
• haalawwan yeroo dheeraa ittisuuf ykn bulchuuf gargaara
• garaa kee jabeessa
• umurii kee dheeressuu danda’a 

Sochii qaamaa onnee fi ujummoolee dhiigaa fayyaa sammuu keessaniif illee gaarii dha. Qorannoon tokko akka agarsiisutti fiiguun fi deemuun lamaan isaanii yaaddoo fi dhiphina sammuu hir’isuu danda’u. Akkasumas miiraa fi ofitti amanamummaa kee fooyyessuu danda’a 

Qorannoon biraa akka agarsiisutti daqiiqaa 10 qofti cimina giddu galeessaan fiiguun booda miira hirmaattotaa fooyyessa. Kanaafuu, bu’aa isaa haammachuuf sa’aatii dheeraaf fiiguun si hin barbaachisu. 

                 Deemsi fiigicha caalaa wayyaadha? 

Miillaan deemuun faayidaa fiigichaa wal fakkaatu hedduu argamsiisuu danda’a. Qorannoon tokko akka agarsiisutti fiiguun lakkoofsa kaalorii miilaan deemuu caalaa dachaa lama akka gubatu ibseera.

Kiiloo tokko hir'isuuf tilmaamaan kaalorii 3,500 gubuu qabda. Galmi kee ulfaatina qaamaa hir'isuu yoo ta'e, fiiguun filannoo gaarii dha.

Yoo sochii qaamaa gochuuf haaraa taate ykn fiiguu hin dandeenye, deemsi ammallee boca gaarii akka qabaattu si gargaaruu danda’a. Miillaan deemuun sadarkaa fiitness hundaaf jechuun ni danda'ama. Onnee kee guddisuu fi walumaa galatti humna dabalataa siif kennuu danda'a 

 Miilaan deemuu fi fiigicha ulfaatina hir’isuuf 

Saffisaa fi humna deemsa fi fiigicha

Saffisaan deemuun saffisa saffisaa, yeroo baayyee sa’aatii tokkotti kiiloo meetira 3 fi isaa ol deemuudha. Yeroo saffisaan deemtu dha'annaan onnee kee olka'a. Saffisa barameen deemuu mannaa saffisaan deemuun daqiiqaa tokkotti kaalorii baay’ee gubuu dandeessa. 

Humnaan deemuun yeroo baayyee sa'aatii tokkotti kiiloo meetira 3 hanga kiiloo meetira 5tti ilaalama, garuu namoonni humnaan deeman tokko tokko saffisa sa'aatii tokkotti kiiloo meetira 7 hanga 10 gahu. Humnaan deemuun kaalorii akkuma fiigichaan wal fakkaatu guba. Fakkeenyaaf, humni sa'aatii tokkoof sa'aatii tokkotti kiiloo meetira 4.5n deemuun sa'aatii tokkoof sa'aatii tokkotti kiiloo meetira 4.5 fiiguun wal fakkaata.

Sochii qaamaa bu’a qabeessa ta’eef, leenjii saffisa yaali. Yeroo tokkotti daqiiqaa lamaaf saffisa kee dabali, achiis suuta jettee deebi'i.

Saffisaan deemuun akka fiiguu saffisaan kaalorii hin gubu. Kaalorii fiigichaa wajjin wal gitu gubuuf, yeroo dheeraaf saffisaan deemuun sirra jiraata ture. Garuu sochii qaamaa bu'a qabeessa ta'ee dha'annaa onnee kee ol kaasuu, miira kee guddisuu fi sadarkaa fiitness aerobic kee fooyyessuu danda'a.  

Uffata ulfaatina qabu uffachuun deemuu 

uffata ulfaatina qabu uffatanii deemuun lakkoofsa kaalorii gubdu dabaluu danda’a. Nageenya keessan eeguuf, vest ulfaatina qaama keessanii %5 hanga 10 hin caalle uffadhaa.

Yoo karaa biraa ulfaatina hir’isuuf ykn maashaalee kee toone gochuuf barbaadde, kanaa mannaa interval walking yaali. Saffisa isaa osoo hin hir’isin dura yeroo murtaa’eef saffisa ol kaasi. Yookiin immoo, harka tokkoon tokkoon isaaniitti dumbbells salphaa qabattee deemuu yaali. 

Deemsa olka’aa fi fiigicha 

Deemsi olka’aa jechuun gara gubbaatti (tulluu) deemuu jechuudha.  Lakkoofsa kaalorii fiigichaan wal fakkaatu gubuu danda'a. Saffisa lafa diriiraa irra deemuu wajjin wal fakkaatu yoo qabaatte, bakka qaxxaamuraa irratti kaalorii dabalataa gubda.

Bakka tulluu qabu barbaadi ykn bakka treadmill irratti incline irra deemi. Yeroo tokkotti %5, 10, ykn 15n garagalchuu dabaluudhaan deemsa garagalchuu shaakaluu. Yoo deemsa garagalchuuf haaraa taate, suuta suutaan jalqabdee hanga %15tti hojjechuu dandeessa. 

Faayidaa fi balaa (Benefits vs. risks )

Fiiguun boca qaamaa qabaachuu fi ulfaatina hir’isuuf karaa gaarii ta’us, sochii qaamaa dhiibbaa guddaa qabuudha. Sochii qaamaa dhiibbaa guddaa qabu sochii qaamaa dhiibbaa xiqqaa qabu kan akka deemsa caalaa qaama kee irratti cimaa ta’uu danda’a.

Akka qorattoonni jedhanitti, yeroon darbaa deemuun fiiguun miidhaawwan garmalee fayyadamuu irratti mul’atan kanneen akka:

• caccabbii dhiphina
• dhukkuba qaama miilaa (plantar fasciitis) jedhamu
• Siindiroomii wal-nyaatinsa ITB

Fiigdonni %50 waggaatti miidhaan akka hin fiigne isaan dhorku akka isaan mudatu tilmaamameera. 

Qabxiin ijoo 

Miillaan deemuu fi fiiguun lamaan isaanii iyyuu sochii onnee fi ujummoolee dhiigaa baay’ee gaarii dha. Akka dhaabni CDC gorsutti fayyaa keessaniif torbanitti yoo xiqqaate daqiiqaa 150 sochii qaamaa cimaa giddu galeessaa akka gootan gorsa.

Yoo sochii qaamaa gochuuf haaraa taatee fi boca qaamaa qabaachuuf abdatte deemsi filannoo ogummaadha. Yoo ulfaatina qaamaa hir’isuuf ykn kaalorii daftee gubuu barbaadde, fiiguu yaali.