ለአዲስ እናት የሚሆኑ ጠቃሚ ምክሮች

ለአዲስ እናት የሚሆኑ ጠቃሚ ምክሮች 

ልጅ መውለድ በሕይወት ውስጥ ትልቅና ደስ የሚል ምዕራፍ ቢሆንም ከአካላዊና ከአእምሯዊ ለውጦች ጋር ተያይዞ አዳዲስ ፈተናዎችን ይዞ ይመጣል። ከወሊድ በኋላ ባሉት የመጀመሪያዎቹ ሳምንታትና ወራት የእናትየዋ እና የሕፃኑ ጤና እኩል ትኩረት ማግኘት አለበት።

1. የሰውነት ማገገምና የእናት አካላዊ ጤና

ከወሊድ በኋላ የሴቶች ሰውነት ወደ ነበረበት መደበኛ ሁኔታ ለመመለስ ጊዜ ይወስዳል። በዚህ የማገገም ወቅት የሚከተሉትን ዋና ዋና የሕክምና ምክሮች መተግበር ያስፈልጋል።

• የቁስልና የሰውነት እንክብካቤ፡ በምጥ ወይም C-section ቀዶ ሕክምና የወለዱ እናቶች የቁስል ቦታቸውን ንፁህና ደረቅ ማድረግ አለባቸው። በቀዶ ሕክምና  የተወለደ ከሆነ የቁስሉ ስፌት እንዳይከፈት ከባድ ዕቃዎችን ከማንሳት መቆጠብ ይገባል።
• የአመጋገብ ሁኔታ፡ በቪታሚን፣ ፕሮቲን፣ እና በፋይበር የበለፀጉ ምግቦችን መመገብ የሰውነት ማገገምን ያፋጥናል። እንዲሁም ድርቀትን ለማስወገድና የጡት ወተት ምርትን ለመጨመር በቀን ቢያንስ ከ2 እስከ 3 ሊትር ውሃ መጠጣት ይገባል።
• የሆርሞን ለውጦችና የደም መፍሰስ፡ ከወሊድ በኋላ እስከ 4-6 ሳምንታት ድረስ የሚቆይ የደም መፍሰስ (Lochia) የተለመደ ነው። ነገር ግን የደሙ መጠን በጣም ከፍተኛ ከሆነ ወይም ደስ የማይል ጠረን ካለው የኢንፌክሽን ምልክት ሊሆን ስለሚችል አፋጣኝ ትኩረት ያስፈልገዋል።

2. የሕፃኑ አበላልና የጡት ማጥባት እንክብካቤ

የአዲስ የተወለደ ሕፃን ዋና ምግብ የጡት ወተት ነው። ጡት ማጥባት ለሕፃኑ በሽታ የመከላከል አቅም ግንባታ እና ለእናትየዋ ፈጣን ማገገም ትልቅ አስተዋፅኦ አለው።

• ትክክለኛ አያያዝ (Latch): ሕፃኑ የጡቱን ጫፍ ብቻ ሳይሆን ከጡቱ ጫፍ ዙሪያ ያለውን ጥቁር ክፍል (Areola) በደንብ በአፉ መያዙን ማረጋገጥ አለብዎት። ይህም የጡት ጫፍ መቁሰልንና ሕመምን ይከላከላል።
• የማጥባት ድግግሞሽ፡ አዲስ የተወለዱ ሕፃናት በየ 2-3 ሰዓቱ ወይም በፈለጉት ጊዜ (On-demand) መጥባት አለባቸው።
• የጡት ማበጥ፡ ጡት በጣም ከበደና ካበጠ፡ ከማጥባትዎ በፊት በሞቀ ውሃ የታሸገ ጨርቅ ማሳረፍ ወይም ወተቱን በእጅ ጨምቆ ማውጣት እፎይታ ይሰጣል።

3. የእንቅልፍ እና የዕረፍት ጊዜ 

ከወሊድ በኋላ የሚመጣ ከፍተኛ ድካም የእናቶችን የሰውነት በሽታ የመከላከል አቅም ሊቀንስ ይችላል። ስለዚህ እንቅልፍን የማስተካከል ዘዴዎች አስፈላጊ ናቸው፡

• ሕፃኑ ሲተኛ መተኛት፡ ሕፃኑ በሚተኛበት ጊዜ የቤት ስራዎችን ከመስራት ይልቅ አብሮ ማረፍ ወይም መተኛት ትልቅ ጥቅም አለው።
• የቤተሰብ ድጋፍ መቀበል፡ የትዳር አጋር፣ ቤተሰብ ወይም ወዳጆችን እርዳታ ከመጠየቅ አይቆጠቡ። የምግብ ዝግጅትና የቤት ስራዎችን ለሌሎች ማጋራት የዕረፍት ጊዜ ይሰጥዎታል።

4. የሥነ-ልቦና እና የሕሊና ጤና (Postpartum Mental Health)

ከወሊድ በኋላ የሚከሰቱ የሆርሞን ለውጦች በስሜት ላይ ከፍተኛ ተፅዕኖ ያሳድራሉ።

• "Baby Blues" እና የወሊድ በኋላ ድብርት፡ ከወሊድ በኋላ ባሉት የመጀመሪያዎቹ ሁለት ሳምንታት ውስጥ ቀላል የስሜት መለዋወጥ፣ ጭንቀትና ማልቀስ የተለመደ ነው (Baby Blues)። ነገር ግን ይህ ስሜት ከሁለት ሳምንት በላይ ከቆየ፣ ከፍተኛ ድብርት ወይም ከሕፃኑ ጋር የመራራቅ ስሜት ከተሰማዎት የሥነ-ልቦና ወይም የሕክምና እርዳታ ያስፈልጋል።
• ስሜትን ማጋራት፡ የሚሰማዎትን ስሜት ለትዳር አጋርዎ ወይም ለቅርብ ሰው መናገር የጭንቀት መጠንን ይቀንሳል።

5. ወደ ሕክምና ተቋም መሄድ የሚያስፈልጋቸው ምልክቶች

እናቶችም ሆኑ ሕፃናት የሚከተሉት አደገኛ ምልክቶች ሲታዩባቸው አፋጣኝ የሕክምና እርዳታ ማግኘት አለባቸው፡

• ለእናቶች፡ ከፍተኛ የሰውነት ሙቀት (ትኩሳት)፣ ከባድ የሆድ ወይም የደረት ሕመም፣ ከፍተኛ የደም መፍሰስ (በአንድ ሰዓት ውስጥ ከሁለት ፓድ በላይ የሚጨርስ ከሆነ)፣ ደስ የማይል የብልት ፈሳሽ ጠረን፣ ወይም ከባድ የእግር እብጠትና ሕመም።
• ለሕፃኑ፡ ጡት ለመጥባት እንቢ ማለት፣ ከፍተኛ ትኩሳት ወይም በጣም ዝቅተኛ የሰውነት ሙቀት፣ የቆዳና የዓይን ቢጫ መሆን (Jaundice)፣ ወይም የመተንፈስ ችግር።

የእናቶች ጤና ለሕፃኑ እድገትና ደህንነት መሰረት በመሆኑ፡ ራስዎን መንከባከብና አስፈላጊ ሆኖ ሲገኝ የህክምና ባለሙያዎችን ማማከር አይርሱ።