የትል ማስወጣት፡ ለምን እና ለማን?
የትል ማስወጣት (Deworming) መድኃኒት መውሰድ በሰውነታችን ውስጥ የሚገኙ የአንጀት ጥገኛ ተውሳኮችን ወይም የሆድ ትሎችን ለማጥፋት የሚደረግ የሕክምና ሥርዓት ነው። የሆድ ትሎች በተበከለ አፈር፣ ምግብ፣ ውሃ ወይም በደንብ ባልበሰለ ሥጋ አማካኝነት ወደ ሰውነታችን ሊገቡ ይችላሉ።
የአንጀት ጥገኛ ትሎችን በየጊዜው በመድኃኒት ማስወገድ (Deworming) በሰውነታችን ውስጥ የሚፈጠሩ ጥገኛ ተህዋስያንን ለማጥፋትና ጤናን ለመጠበቅ የሚደረግ እጅግ አስፈላጊ የሕክምና እርምጃ ነው።
ትል ማስወጣት ለምን ያስፈልጋል?
(ጥቅሙ)የአንጀት ትሎች (እንደ ወስፋት፣ ኮሶ እና ጪን ትል ያሉ) በሰውነታችን ውስጥ በመራባትና ከፍተኛ የጤና እክል ያመጣሉ።
መድኃኒት መውሰድ የሚከተሉትን ችግሮች ለመከላከል ይረዳል፦የምግብ እጥረትንና የደም ማነስን ለመከላከል፦ ትሎች ሰውነታችን ሊያገኝ የሚገባውን ንጥረ ነገር (ቫይታሚን ኤ እና ብረት) ይመገባሉ።
አንዳንዶቹ (እንደ መንጠቆ ትል) የሰውን ደም ስለሚመጡ ለከፍተኛ ደም ማነስ (Anemia) ይዳርጋሉ።
እድገትንና አእምሯዊ ብቃትን ለመደገፍ፦
በተለይ በሕፃናት ላይ የአካል እድገት መገታትን፣ የክብደት መቀነስን እና በትምህርት ላይ ትኩረት የማጣት ችግሮችን ያስቀራል።
ከባድ የጤና ችግሮችን ለመግታት፦ ትሎች በሰውነት ውስጥ በብዛት ሲራቡ የአንጀት መታጠፍ ወይም መዘጋት ሊያስከትሉ ይችላሉ። አልፎ ተርፎም ወደ ጉበት፣ ሳንባ እና አእምሮ በመጓዝ ለሕይወት አስጊ የሆኑ እብጠቶችንና የሚጥል በሽታ (convulsions) ሊፈጥሩ ይችላሉ።
ከፍተኛ ተጋላጭ የሆኑ አዋቂዎች በሥራቸው ምክንያት ከአፈር፣ ከእንስሳት ወይም ከተበከለ ውሃ ጋር ንክኪ ያላቸው (ለምሳሌ፡ ገበሬዎች)
ትል ማስወጣት ለማን ያስፈልጋል?
የዓለም ጤና ድርጅት (WHO) ጥገኛ ትሎች በብዛት በሚገኙባቸው አካባቢዎች ለሚኖሩ የኅብረተሰብ ክፍሎች በየ6 ወሩ ወይም በዓመት አንድ ጊዜ የትል መድኃኒት እንዲወስዱ በጥብቅ ይመክራል፦
ዕድሜያቸው ከ2 ዓመት በላይ የሆኑ ሕፃናትና ታዳጊዎች (ከ2 እስከ 19 ዓመት)፦ አፈር ላይ ስለሚጫወቱና እጃቸውን አፋቸው ውስጥ ስለሚከትቱ በትል ለመያዝ በጣም ተጋላጭ ናቸው።
(ዕድሜያቸው ከ1 እስከ 2 ዓመት የሆኑ ሕፃናት በሐኪም ክትትል ብቻ ሊሰጣቸው ይችላል፤ ከ1 ዓመት በታች ግን አይመከርም)።
ዕድሜያቸው ለልጅ መውለድ የደረሱ ሴቶችና ልጃገረዶች፦ በየጊዜው በወር አበባ ምክንያት ደም ስለሚያጡ፣ በትል ምክንያት የሚመጣን የደም ማነስ ለመከላከል መድኃኒቱን መውሰድ አለባቸው።
ነፍሰ ጡር ሴቶች (ከመጀመሪያው 3 ወር በኋላ)፦ በእርግዝና ወቅት የሚከሰትን የደም ማነስ ለመከላከልና የፅንሱን ጤንነት ለመጠበቅ ሐኪም በሚያዘው መሠረት መውሰድ ይኖርባቸዋል።
ከአፈር፣ ከእንስሳት ወይም ከጥሬ ምግቦች ጋር ንክኪ ያላቸው አዋቂዎች፦ ምንም ዓይነት የበሽታ ምልክት ባያሳዩ እንኳ የመከላከያ ሕክምና መውሰዳቸው ይመረጣል።
ዋነኞቹ የትል በሽታ ምልክቶች ምንድናቸው?
የሚከተሉት ምልክቶች ከታዩብዎ በሰውነትዎ ውስጥ ጥገኛ ትል መኖሩን ሊጠቁሙ ስለሚችሉ በአቅራቢያዎ ወደሚገኝ የጤና ተቋም መሄድ ይኖርብዎታል፦
የሆድ ቁርጠት፣ መነፋትና ጋዝ መብዛት
ምክንያቱ ያልታወቀ ተቅማጥ ወይም ማቅለሽለሽ
ከፍተኛ የድካም ስሜት እና ድንገተኛ የሰውነት ክብደት መቀነስ
በፊንጢጣ አካባቢ (በተለይ በሌሊት) ከፍተኛ የማሳከክ ስሜት
በሰገራ ላይ ነጫጭ የትል ቁርጥራጮችን ማየት
ብዙ አገራት ከትምህርት ቤት በፊት ዕድሜ ላይ ለሚገኙ ህጻናት የሚሰጠውን የአንጀት ጥገኛ ትላትል ማስወገድ ሥራ ከሌሎች የጤና ዘመቻዎች፣ ለምሳሌ ከክትባት፣ ከህጻናት ጤና እና ከቫይታሚን ማሟያ ቀናት ጋር ያጣምራሉ።
