አንዲት ሴት በዓመት አንድ ጊዜ ልታደርጋቸው የሚገቡ ወሳኝ የሕክምና ምርመራዎች

አንዲት ሴት በዓመት አንድ ጊዜ ልታደርጋቸው የሚገቡ ወሳኝ የሕክምና ምርመራዎች

ሴቶች የቤተሰብ፣ የሥራ እና የማኅበረሰብ ዋና ምሰሶዎች ናቸው። ነገር ግን፣ ሌሎችን ለመንከባከብ እና የዕለት ተዕለት ሕይወትን ለመምራት በሚሮጡበት ጊዜ፣ ብዙ ጊዜ የራሳቸውን ጤና ችላ ሲሉ ይስተዋላል።

በዓመት አንድ ጊዜ የሚደረግ አጠቃላይ የጤና ምርመራ (Annual Health Check-up) በሽታዎች ገና በጅምራቸው ላይ እያሉ፣ በቀላሉ መታከም በሚችሉበት ደረጃ ላይ ለማግኘትና ለመከላከል ወሳኝ ነው።

እያንዳንዱ ሴት በየዓመቱ ልታደርጋቸው የሚገቡ ዋና ዋና የጤና ምርመራዎች ዝርዝር ፦

1. የማኅፀን በር ካንሰር ምርመራ (Pap Smear & HPV Test)

የማኅፀን በር ካንሰር በሴቶች ላይ ከሚከሰቱ የካንሰር ዓይነቶች ቀዳሚው ቢሆንም፣ ቀድሞ ከተደረሰበት ሙሉ በሙሉ መከላከል እና ማከም የሚቻል በሽታ ነው።

• ምርመራው፡ የፓፕ ስሚር (Pap smear) ምርመራ በማኅፀን በር ላይ ያሉ ያልተለመዱ የሕዋስ ለውጦችን ይለያል።
• መቼ መደረግ አለበት? ዕድሜያቸው ከ21 ዓመት በላይ የሆኑ ሴቶች (በተለይም የግብረ-ሥጋ ግንኙነት የጀመሩ) በየ1 እስከ 3 ዓመቱ እንደ ሀኪማቸው ምክር ሊያደርጉት ይገባል።

2. የጡት ምርመራ (Breast Exam & Mammogram)

የጡት ካንሰርን አስቀድሞ ማወቅ ሕይወትን ያድናል።

• በራስ የሚደረግ ምርመራ፡ እያንዳንዱ ሴት በየወሩ በቤቷ ውስጥ የጡቷን ቅርፅ፣ መጠን እና እብጠት መኖር አለመኖሩን በራሷ መፈተሽ አለባት።
• የማሞግራም (Mammogram) ምርመራ፡ ዕድሜያቸው ከ40 ዓመት በላይ የሆኑ ሴቶች ወይም በቤተሰባቸው ውስጥ የጡት ካንሰር ታሪክ ያላቸው፣ በየዓመቱ የኤክስሬይ (Mammogram) ምርመራ ማድረግ ይኖርባቸዋል።

3. የደም ግፊት እና የኮሌስትሮል መጠን

የልብ ሕመም እና የስትሮክ (Stroke) አደጋዎች በሴቶች ላይ በብዛት ይታያሉ። የደም ግፊት ብዙ ጊዜ ምንም ዓይነት ምልክት ሳያሳይ ሰውን ሊጎዳ ስለሚችል "ዝምተኛው ገዳይ" በመባል ይታወቃል።

• የደም ግፊት፡ ቢያንስ በዓመት በተደጋጋሚ መለካት አለበት። መደበኛው የደም ግፊት መጠን ከ 90/60 mmHg - 120/80 mmHg መሆን አለበት።
• የኮሌስትሮል ምርመራ (Lipid Profile)፦ በደም ውስጥ ያለው የስብ መጠን መብዛት የልብ ቧንቧዎችን ስለሚዘጋ በየዓመቱ በደም ምርመራ መታየት አለበት።

4. የደም ስኳር ምርመራ (Blood Sugar Test)

(Type 2 Diabetes) ከመከሰቱ በፊት ሰውነታችን የቅድመ-ስኳር በሽታ (Prediabetes) ምልክት ሊያሳይ ይችላል። በባዶ ሆድ የሚደረግ የደም ስኳር ምርመራ (Fasting Blood Sugar) ወይም የ HbA1c ምርመራ የስኳር በሽታን አስቀድሞ ለመከላከል ይረዳል።

5. የማኅፀን እና የስነ-ተዋልዶ ጤና ምርመራ

ይህ ምርመራ የማኅፀን ዕጢዎች (Fibroids)፣ የእንቁላል ማኅፀን ዕጢዎች (Ovarian Cysts) እና የተለያዩ የኢንፌክሽን ዓይነቶችን ለመለየት ይረዳል። ከዚህ በተጨማሪ፦

• ያልተለመደ የወር አበባ መዛባት ካለ፣
• ከባድ የሆድ ቁርጠት ወይም የሆርሞን መለዋወጥ ካጋጠመ፣
• የእርግዝና ዕቅድ ካለ ከማኅፀንና ፅንስ ስፔሻሊስት ጋር መወያየት ያስፈልጋል።

6. የአጥንት ጥንካሬ ምርመራ (Bone Density Test)

ሴቶች ዕድሜያቸው እየገፋ ሲሄድ፣ በተለይም ደግሞ ማረጥ (Menopause) ውስጥ ከገቡ በኋላ የኢስትሮጅን ሆርሞን መጠን በመቀነሱ ምክንያት ለአጥንት መሳሳት (Osteoporosis) የመጋለጥ ዕድላቸው ከፍተኛ ነው። በየዓመቱ ወይም በሀኪም ትዕዛዝ የሚደረግ የአጥንት ጥንካሬ ምርመራ ስብራትን ለመከላከል ይረዳል።

በየዓመቱ ምርመራ ማድረግ ለምን አስፈለገ?

• በሽታን አስቀድሞ ማወቅ፡ እንደ ካንሰር፣ ስኳር እና የደም ግፊት ያሉ በሽታዎች ገና ምልክት ሳይጀምሩ በምርመራ ይደርስባቸዋል።
• የሕክምና ወጪን መቀነስ፡ በሽታ ሳይባባስ ቀድሞ መታከም ከከፍተኛ የሕክምና ወጪ ያድናል።
• የአእምሮ እረፍት፡ ስለ ጤናዎ ትክክለኛውን መረጃ ማወቅ አላስፈላጊ ጭንቀትን ያስወግዳል።