ሌሽማንያሲስ
ሌሽማኒያሲስ ሌይሽማንያ ጂነስ ውስጥ በሚመደብ ፕሮቶዞአ ምክንያት የሚመጣ ጥገኛ በሽታ ነው። በዋነኛነት የሚተላለፈው በተበከሉ የአሸዋ ዝንብ ንክሻዎች ሲሆን ወደ ተለያዩ የበሽታ ዓይነቶች ሊያመራ ይችላል። ይህም ቆዳን፣ ውስጣዊ የሰውነት ሽፋንን እና የውስጥ አካላትን ያጠቃል። ይህ ጽሁፍ ስለ ሌሽማንያሲስ አይነቶች፣ ምልክቶች፣ የህክምና አማራጮች እና መከላከያ መንገዶች ማወቅ ያለብዎትን ነገር ይዳስሳል።
የሌሽማንያሲስ ዓይነቶች
የተለያዩ የሌሽማንያሲስ በሽታ አይነቶች ሲኖሩ እያንዳንዳቸው የየራሳቸው ምልክቶች እና የጉዳት አይነቶች አሏቸው።
- የቆዳ ሌሽማንያሲስ፡- በጣም የተለመደው የሌሽማንያሲስ በሽታ አይነት ሲሆን በቆዳ ላይ ቁስሎችን በመፍጠር ይታወቃል። እነዚህ ቁስሎች ህመም ያላቸው እና ከዳኑ በኋላም ጠባሳ ሊተዉ የሚችሉ ናቸው።
- የውስጣዊ የሰውነት ሽፋን ሌሽማንያሲስ፡- ይህኛው አይነት እንደ አፍንጫ፣ አፍ እና ጉሮሮ ውስጥ ባሉ ውስጣዊ የሰውነት ሽፋኖች ላይ ተጽእኖ ስለሚያሳድር ለከፍተኛ ጉዳት እና ውስብስብ ችግሮች ይዳርጋል።
- የውስጥ አካላት ሌሽማንያሲስ፡- ይህኛው “ካላዛር” በመባልም የሚታወቅ ሲሆን፣ በጣም የከፋ እና ከባዱ የሌሽማንያሲስ በሽታ አይነት ነው። እንደ ጉበት፣ ጣፊያ እና መቅኔ ያሉ የውስጥ አካላትን የሚየጎዳ እና እንደ ትኩሳት፣ ክብደት መቀነስ፣ የደም ማነስ፣ የጉበት እና ጣፊያ እብጠት ባሉ ምልክቶች የሚታወቅ ነው።
ሌሽማኒያሲስ እንዴት ይተላለፋል?
የሌሽማንያሲስ በሽታ በዋነኝነት የሚተላለፈው በበሽታው በተጠቁ ሴት የአሸዋ ዝንቦች ንክሻ ሲሆን እነዚህ ዝንቦች በምሽት እና በንጋት ጊዜያት በብዛት ይታያሉ። በተለይም እንደ ደቡብ አሜሪካ፣ አፍሪካ፣ መካከለኛው ምስራቅ እና እስያ ያሉ አንዳንድ አካባቢዎች ላይ የመተላለፍ እድሉ ከፍ ያለ ነው።
ምልክቶች
የሌሽማንያሲስ ምልክቶች እንደ በሽታው አይነት ሊለያዩ ይችላሉ። ከነዚህም መካከል፡-
- የቆዳ ቁስለት
- በአፍ እና በአፍንጫ ላይ ቁስሎች
- የአፍንጫ መጨናነቅ
- የመዋጥ ችግር
- ትኩሳት
- ድካም
- ክብደት መቀነስ እና
- የጣፊያ እና የጉበት እብጠት
ምርመራ እና ሕክምና
የሌሽማንያሲስ በሽታ ምልክቶችን ካስተዋሉ ወይንም እንዳለብዎ ከተጠራጠሩ የሕክምና እርዳታ ማግኘት በጣም አስፈላጊ ሲሆን ምርመራውም የሚከተሉትን ያጠቃልላል፡-
- የህክምና ታሪክ እና የምልክቶች ግምገማ
- የላቦራቶሪ ምርመራዎች፡-
- የደም ምርመራ
- የቆዳ ባዮፕሲ እና
- የቲሹ ናሙናዎች የጥገኛ ተውሳኮችን መኖር ለማረጋገጥ ይደረጋሉ
የሕክምና አማራጮች
የሌሽማንያሲስ ሕክምና እንደ በሽታው አይነት እና ክብደት ይወሰናል።
- የቆዳ ሌሽማንያሲስ፡- ብዙውን ጊዜ በራሱ ይድናል፣ ነገር ግን በሚቀቡ መድሃኒቶች ወይም መርፌን በመጠቀም ፈውስን ለማፋጠን ሙከራ ሊደረግ ይችላል።
- የውስጣዊ የሰውነት ሽፋን ሌሽማንያሲስ፡- ይህኛው አይነት የበለጠ ኃይለኛ ሕክምናን የሚፈልግ ሲሆን፣ ብዙ ጊዜ እንደ ፔንታቫለንት አንቲሞኒየልስ ያሉ ሥርዓታዊ መድኃኒቶችን ይጠቀማል።
- የውስጥ አካላት ሌሽማንያሲስ፡- ቅድመ ምርመራ እና ህክምና ውጤቱን ለማሻሻል ወሳኝ ሲሆኑ ይህኛው እንደ ላይፖሶማል አምፖቴሪሲን ቢ፣ ሚልቴፎሲን ወይም ፔንታቫለንት አንቲሞኒያሎችን ባሉ በስርዓታዊ መድሀኒቶች ይታከማል።
የመከላከያ ዘዴዎች
ሌሽማንያሲስ ከባድ በሽታ ቢሆንም በግንዛቤ እና በተገቢው እንክብካቤ ተጽእኖውን መቆጣጠር ይቻላል። የሚኖሩበት ወይም በብዛት የሚጓዙበት አካባቢ ሌሽማንያሲስ የሚበዛበት ከሆነ የመከላከያ እርምጃዎችን በቁም ነገር ይውሰዱ። ከታች በተዘረዘሩት መንገዶች ለአሸዋ ዝንብ የመጋለጥ እድልን በመቀነስ ሌሽማኒያሲስን መከላከል ይቻላል።
- ፀረ-ነፍሳትን መጠቀም
- ረጅም እጅጌ ያላቸው ልብሶችን እና ሱሪዎችን መልበስ
- የመኖሪያ አካባቢን ንፁህ በማድረግ እና የቆመ ውሃን በማጥፋት የአሸዋ ዝንብ መራባትን መቀነስ
- የመኖሪያ ቦታን ከአሸዋ ዝንቦች ለመጠበቅ የመስኮት እና የበር ስክሪኖችን መጠቀም
