ከወሊድ በኋላ የጅማት መላላት

   ከወሊድ በኋላ የጅማት መላላት 

ከወሊድ በኋላ የጅማት መፈናቀል ወይም መላላት (Postpartum Ligament/Tendon Laxity) በአብዛኛው በእርግዝና ወቅት በሚመረቱ ሆርሞኖች ምክንያት የሚከሰት የተለመደ የጤና እክል ነው። በእርግዝና ወቅት ሰውነት ሪላክሲን (Relaxin) የተባለ ሆርሞን የሚያመነጭ ሲሆን፥ ይህ ሆርሞን የማህፀን አጥንት እና ጅማቶች እንዲላሉና ለወሊድ ዝግጁ እንዲሆኑ ያደርጋል። ይህ መላላት ከወሊድ በኋላ እስከ 5 ወራት ሊቆይ ስለሚችል የጅማት መፈናቀል፣ መሳብ ወይም ከፍተኛ የህመም ስሜት ሊያስከትል ይችላል።

                             ዋና መንስኤዎች

• የሪላክሲን (Relaxin) ሆርሞን ተፅዕኖ፦ በእርግዝና ወቅት ሰውነት ማህፀን እንዲሰፋና የዳሌ አጥንት ለወሊድ እንዲዘጋጅ "ሪላክሲን" የተባለ ሆርሞን ያመርታል፡፡ ይህ ሆርሞን ጅማቶችን ያላላል፡፡ ከወሊድ በኋላ ይህ ሆርሞን ወዲያውኑ ከሰውነት ስለማይጠፋ (በተለይ ጡት በሚያጠቡ እናቶች ላይ) ጅማቶች ለረጅም ጊዜ እንደላሉና እንደተለወጡ ሊቆዩ ይችላሉ፡፡

• የሰውነት አቀማመጥ እና የክብደት ለውጥ፦ በእርግዝና ወቅት የነበረው ተጨማሪ ክብደት እና ከወሊድ በኋላ ህፃኑን በተለማመዱት የተሳሳተ አቀማመጥ መሸከም፣ ማቀፍና ማጥባት በጅማቶች ላይ ከፍተኛ ጫና ይፈጥራል፡፡

• የጡንቻዎች መዳከም፦ የሆድና የዳሌ ወለል (Pelvic floor) ጡንቻዎች በእርግዝና እና በምጥ ወቅት ስለሚለጠጡ ጅማቶችን በደንብ የመደገፍ አቅማቸው ይቀንሳል፡፡

1. በብዛት የሚጠቁ የሰውነት ክፍሎች

• የዳሌ አጥንትና ወገብ (Pelvic and Lower Back): የዳሌ መገጣጠሚያዎች በመላላታቸው ምክንያት የመፈናቀል ስሜት፣ የዳሌ እና የወገብ ህመም (Pelvic Girdle Pain) ሊከሰት ይችላል።

• የእጅ አንጓ (Wrist/De Quervain's Tenosynovitis): ልክ እንደ ወሊድ ባሉ ሆርሞኖች እና ህፃኑን በተደጋጋሚ በማንሳት ምክንያት በእጅ አንጓ አካባቢ ያሉ ጅማቶች ያብጣሉ፣ወይም ከባድ ህመም ያመጣሉ።

• የጉልበትና የቁርጭምጭሚት መገጣጠሚያዎች: የሰውነት ክብደት መጨመር እና የጅማቶች መላላት በእነዚህ ክፍሎች ላይ ጫና ይፈጥራል።

2. ምልክቶቹ ምንድን ናቸው?

• በመገጣጠሚያዎች አካባቢ የመውለቅ ወይም የመፈናቀል ስሜት መሰማት

• እቃ ሲያነሱ፣ ሲቀመጡ ወይም ሲራመዱ የሚሰማ ከባድ ህመም

• በተጠቁት መገጣጠሚያዎች አካባቢ እብጠት ወይም መቅላት

• የመገጣጠሚያዎች ጥንካሬ ማጣት እና በቀላሉ መንቀጥቀጥ

3. በቤት ውስጥ የሚደረጉ መፍትሄዎች እና ህክምናዎች

• ትክክለኛ የሰውነት አቀማመጥን መጠበቅ፦ ህፃኑን ሲያጠቡ ወደ ፊት ከማጎንበስ ይልቅ፣ ህፃኑን ወደ እርስዎ ከፍ የሚያደርግ የትራስ ድጋፍ (Nursing pillow) ይጠቀሙ፡፡

• እረፍት ማድረግ: ከባድ እቃዎችን ከማንሳት መቆጠብ እና ለሰውነት በቂ እረፍት መስጠት።

• በረዶ ወይም ሙቅ ውሃ መጠቀም: ህመም እና እብጠት ባለበት ቦታ ላይ በረዶ (Ice pack) ለ15-20 ደቂቃዎች ማድረግ እብጠትን ይቀንሳል። ከቀናት በኋላ ደግሞ በሙቅ ውሃ መዘፈቅ ወይም መታሸት የጡንቻ መኮማተርን ያቃልላል።

• የድጋፍ ቀበቶዎችን መጠቀም (Pelvic Belts/Splints): ለዳሌ ወይም ለእጅ አንጓ የሚሆኑ የጅማት መደገፊያዎችን (Splints/Belts) መጠቀም መፈናቀልንና ህመምን ይከላከላል። 

• የአካል ብቃት ማገገሚያ (Physical Therapy): የፊዚዮቴራፒ ባለሙያ በማማከር የዳሌ እና የሆድ እምብርት ጡንቻዎችን የሚያጠናክሩ ቀላል ስፖርቶችን (የኬግል ስፖርት እና የኮር ማጠናከሪያዎች) መስራት።  

• ደህንነቱ የተጠበቀ አቀማመጥ: ህፃኑን ሲያጠቡ ወይም ሲያቅፉ ትራስ በመጠቀም በጅማቶችዎ ላይ የሚደርሰውን ጫና መቀነስ።